En dat de kiezers in Brabant en Limburg hun steun aan de PVV opzegden en niet terugkeerden naar het vertrouwde nest van het CDA maar uitkwamen bij de VVD laat misschien nog wel het best zien hoe groot de uitdaging is. In twee verkiezingen is het CDA verdrongen uit de positie van de grootste centrumrechtse partij. De opkomst van SP ter linkerzijde en de PVV ter rechterzijde versterkt de VVD en PvdA als de stabiele partijen in het centrum. In die constellatie is de VVD centrumrechts en PvdA centrumlinks en lijkt er voor het CDA nauwelijks nog ruimte te zijn.

Het CDA staat op een tweesprong. De ene optie is om de strijd aan te gaan met de VVD om de positie van centrumrechtse volkspartij terug te veroveren. In die optie zal de christelijke identiteit niet meer het belangrijkste kenmerk zijn. Daarmee gaat de partij de weg op van de conservatieven in Engeland, de UMP in Frankrijk of de Partido Popular in Spanje. Dat zijn stuk voor stuk centrumrechtse partijen die ongetwijfeld ook christenen aan zich binden, maar voor wie die christelijke identiteit geen identiteitskenmerk is. De andere optie is om die christelijke identiteit en de daaraan verbonden waarden wel een centrale rol te laten spelen. Met de koers die het Strategisch Beraad in ‘Kiezen en Verbinden’ heeft uitgezet, lijkt die weg ingeslagen. Dat zal voorlopig niet leiden tot een partij die veertig of meer zetels zal winnen. Gezien de peilingen die de afgelopen maanden steevast rond de 13 cirkelden, ook vóór de zuigende werking van de tweestrijd Rutte-Roemer of Rutte-Samson, lijkt het dat dat de basis is waarop verder gebouwd kan worden. In die richting zal te zijner tijd de vraag naar samengaan van CDA en ChristenUnie ongetwijfeld en terecht aan de orde komen.

Ik geloof niet dat de rol van christelijke politiek is uitgespeeld omdat de ontzuiling nu wel voltooid is. Dat geldt ook niet voor het christelijk onderwijs, de christelijke zorg of christelijke ontwikkelingssamenwerking. Ook in een ontzuilde samenleving is de christelijke inspiratie betekenisvol. Niet zozeer als herinnering aan een nostalgisch verleden, maar als richtingaanwijzer voor ‘het goede leven’ in de toekomst. Gemeenschap en barmhartigheid zijn kernwaarden uit de christelijke spiritualiteit die we dringend nodig zullen hebben. En dat geldt ook voor christelijke deugden  als matigheid en rechtschapenheid.

Het zijn waarden en deugden die het verdienen om zowel door maatschappelijke organisaties als door de politiek vertolkt te worden.