Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Weerbaarheid

Blog: Als klimaatverandering doorzet, komen er pas echt veel vluchtelingen

We zijn het redelijk met elkaar eens: het klimaat verandert door de invloed van de mens en deze klimaatverandering kan heel schadelijke effecten hebben. Deze constateringen moeten leiden tot actie. Maar gebeurt dat ook en is het wel genoeg?

Door Hans-Peter den Boer, stagiair Migratie en Vluchtelingen bij de afdeling Security & Justice.

De mens is kampioen in het vervuilen van de eigen leefomgeving. Een treffend voorbeeld hiervan is de plastic soep die in de oceanen drijft. Per jaar komt er naar schatting ten minste 5 miljard kilo plastic in zee terecht.

Dit heeft schadelijke consequenties voor het leven in de zee maar uiteindelijk ook voor de mens. Zo kan de sterfte van vissen bijvoorbeeld problemen veroorzaken voor de manier waarop mensen voorzien in hun inkomen.

Verantwoordelijkheid van rijke landen

Terug naar klimaatverandering. Het is een wetenschappelijk feit dat het klimaat verandert en dat de mens daar grote invloed op heeft met de uitstoot van broeikasgassen zoals CO2. Deze gassen worden vooral uitgestoten in Europa, Noord-Amerika en de rijke Golfstaten, als gevolg van menselijk handelen.

Er ligt daarom een grote verantwoordelijkheid bij landen uit die regio’s om de uitstoot van CO2 terug te dringen. In 2015 zijn er in Parijs goede stappen gezet om dat voor elkaar te krijgen. 195 landen waren het er over eens dat de gemiddelde temperatuur op aarde met niet meer dan 2 graden mag stijgen en het liefst met niet meer dan 1,5 graad ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Die grens van 2 graden wordt gezien als het kantelpunt; als die wordt overschreden, is het proces niet meer om te keren volgens het IPCC, de klimaatorganisatie van de Verenigde Naties.

Klimaatvluchtelingen

Als gevolg van klimaatverandering zullen grote gebieden op aarde onbewoonbaar worden. Sommige gebieden zullen verwoestijnen en daarmee onbruikbaar worden voor landbouw, terwijl andere gebieden te maken zullen krijgen met extremer weer en rampen als overstromingen.

Grote groepen mensen zullen hierdoor op drift raken. Onderzoekers van de Environmental Justice Foundation hebben geschat dat er tussen nu en 2050 ongeveer 150 miljoen mensen op de vlucht zullen slaan vanwege het veranderende klimaat. Dat zijn meer dan 4 miljoen mensen per jaar. Ter vergelijking: op dit moment zijn er wereldwijd al ongeveer 68 miljoen vluchtelingen. Deze mensen zullen op zoek gaan naar een veilige plek. Wij zijn hier op dit moment echter nog niet op voorbereid.

Het huidige vluchtelingenverdrag, op basis waarvan mensen asiel kunnen aanvragen in een ander land, geldt bijvoorbeeld niet voor klimaatvluchtelingen. Een vluchtelingenstatus krijg je namelijk alleen als je vlucht voor geweld of voor vervolging vanwege ras, politieke voorkeur, seksuele geaardheid of religie. Iemand die op de vlucht slaat omdat zijn huis is weggespoeld zal daarom om die reden geen vluchtelingenstatus verkrijgen.

Strijd tegen klimaatverandering

Naast het terugdringen van CO2 is er een andere manier waarop we de strijd tegen klimaatverandering aan kunnen gaan. Cordaid heeft daarin het voortouw genomen door in fragiele landen de weerbaarheid van gemeenschappen tegen natuurrampen te vergroten. Door gemeenschappen voor te bereiden op overstromingen of aan te laten passen aan langdurige droogte, kunnen mensen veilig op hun plekk blijven wonen.

Ons project in Indonesië is hier een mooi voorbeeld van. In een wijk van Jakarta die veel last had van overstromingen heeft Cordaid, door samen te werken met de gemeenschap, een bijdrage geleverd om zo de overlast terug te dringen. Mede door dit project kunnen de inwoners op een duurzame manier voorzien in hun inkomen en is toegang tot veilig drinkwater gegarandeerd.

Hoe nu verder?

De wereld staat niet stil. In Nederland worden maatregelen besproken die onze CO2 uitstoot moeten verminderen. Het klimaatakkoord dat in december 2018 werd gepresenteerd is daar een resultaat van. Daarnaast heeft minister Kaag een Klimaatfonds in het leven geroepen. Via dat fonds wordt er geïnvesteerd in het tegengaan van de negatieve effecten van klimaatverandering in ontwikkelingslanden. Dit laatste is een hoopvolle ontwikkeling.

Tegelijkertijd is de discussie over klimaatvluchtelingen nog onvoldoende gevoerd. Indien we de klimaatverandering niet weten te stoppen of af te remmen, zal deze discussie steeds actueler worden. Ik pleit daarom voor meer actie rondom klimaatverandering met meer aandacht voor het debat rondom klimaatvluchtelingen. Op deze manier kunnen we er gezamenlijk voor zorgen dat de wereld een mooie plaats blijft om te wonen, ook voor mensen in de meest kwetsbare gebieden.