Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Ook dichtbij

Armoede in Nederland daalt, maar niet voor iedereen

Dinsdag 27 september kopte het CPB dat armoede in Nederland sinds 2014 is afgenomen. Leefde in 2014 nog 7,6% van de Nederlanders onder het ‘niet-veel-maar-toereikend-criterium’, in 2016 is dit aantal gedaald tot 7%. Cordaid pleit voor minder starre regels, zodat mensen weer aan het werk kunnen in hun eigen sociale onderneming.

> Door: Mike Sips, stagiair bij Cordaid in Nederland, afdeling Coöperatief ondernemen

Door de daling is er een einde gekomen aan de stijging van armoede die zich vanaf 2010 heeft voorgedaan (zie tabel).

tabel COIN

Voorzichtigheid

Jetta Klijnsma, staatsecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, reageerde verheugd op het CPB-nieuws: ”Het is ontzettend belangrijk dat iedereen mee kan doen aan de maatschappij.”

Hoewel deze daling van armoede reden tot optimisme geeft, is voorzichtigheid geboden. “Een bijstandsuitkering is nog steeds niet toereikend voor gezinnen met meerdere kinderen. En mensen met een beperking, niet-westerse migranten en statushouders maken nog te weinig kans op de arbeidsmarkt.”

Ik zie dingen waarvan je zegt: dit levert echt een betere samenleving op.

Gert-Jan Segers (ChristenUnie)

Ondernemen te grote stap

Een grote groep mensen in Nederland valt onder de norm van 7%, omdat zij structureel een lange afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Om verschillende redenen, zoals leeftijd, taalachterstand of een lage opleiding vinden zij moeilijk werk. Of zij functioneren slecht in een 9-tot-5-omgeving en vallen uit. Onder hen zijn mensen die graag hun ambacht, talent of passie zouden inzetten om als ondernemer aan de slag te gaan. Het opzetten van een onderneming blijkt echter vaak een te grote stap, vanwege de risico’s, administratie en starre regels.

Coöperatief ondernemen

Om dit probleem te ondervangen, ontstaat er in enkele Nederlandse gemeentes iets heel moois. Mensen verenigen zich in een sociale coöperatie. Zij onderzoeken wat de mogelijkheden zijn, ondersteunen elkaar en gaan uitdagingen aan. Coöperatieleden starten gezamenlijk een onderneming, of ieder start een eigen bedrijfje binnen een coöperatief verband, waarmee er diensten aangeboden worden aan mensen uit de buurt, stad of regio. De deelnemers richten zich op de activiteiten waar zij goed in zijn, terwijl de coöperatie zaken als administratie, inkoop en huisvesting op zich neemt.

De fietswerkplaats van coöperatie Copernikkel in Den Bosch

Voorbeeld: Ondernemers van de Vrije Uitloop bouwen aan een eigen bedrijf

Voorbeeld: De Blauwe Paraplu ondersteunt startende ondernemers met bedrijfsadvies

Voorbeeld: Stadslandbouwcoöperatie ONS Land ziet volop mogelijkheden voor groei

Einde aan sociaal isolement

Door coöperatief ondernemen voelen mensen in de bijstand zich gesterkt. Mensen die zich in sociaal isolement bevonden, krijgen contacten en komen vaker buitenshuis, ze doen weer mee aan het arbeidsproces. Hun zelfvertrouwen en eigenwaarde nemen toe. Uiteindelijk bestaat de mogelijkheid dat mensen met hun eigen onderneming de bijstand verlaten.

Hoewel dit initiatief door steeds meer gemeenten positief wordt ontvangen, blijven er veel onzekerheden.

Bevordering integratie

Een bijkomend voordeel van een coöperatie is het bevorderen van de integratie van niet-westerse allochtonen en statushouders. Een grote groep van deze nieuwkomers heeft sterke ondernemende capaciteiten, maar heeft moeite om de weg te vinden naar de Nederlandse markt. Binnen de coöperatie maken zij kennis met onze Nederlandse school van ondernemen en bouwen zij een netwerk op. Daarnaast wordt de integratie versneld, doordat ze in contact worden gebracht met Nederlanders en al ondernemend de taal eigen maken.

Onzekerheden

Hoewel dit initiatief door steeds meer gemeenten positief wordt ontvangen, blijven er veel onzekerheden. Zo hebben mensen in de bijstand een sollicitatieplicht en mogen zij niks bijverdienen. Daarnaast is het oprichten van een coöperatie zonder startkapitaal lastig. Hoewel Cordaid beginnende coöperaties ondersteunt met kennis en een financiële bijdrage, is dit onvoldoende om bijvoorbeeld de huisvesting te bekostigen. Dit kan leiden tot spanningen voor de prille ondernemers maar ook voor de gemeente.

Meer ruimte voor burgerinitiatieven

Niet alleen de gemeenten, maar ook de burgers dienen meer ruimte te krijgen om hun eigen initiatief te ontwikkelen. Onlangs braken Samsons (PvdA) en Segers (CU) een lans voor meer ruimte voor burgerinitiatieven. Gert-Jan Segers: “Zelf was ik onlangs in Zaanstad. Daar is een buurthuis overgenomen door de buurt. Ik was ook in Almere, waar de hele groenvoorziening in een wijk is overgenomen door de bewoners. Ik keek mijn ogen uit!”

Veel van deze mensen willen ontzettend graag iets terug doen voor de maatschappij!

“Ik zie dingen waarvan je zegt: dit levert echt een betere samenleving op. Maar er zijn regels en gebruiken die zulke initiatieven verhinderen. Ik zou van het kabinet willen vragen: maak meer ruimte.” Dat het kabinet gehoor heeft gegeven aan deze oproep werd pasgeleden duidelijk. Vier gemeenten krijgen de mogelijkheid om te gaan experimenten met de participatiewet.

Iets terugdoen voor de maatschappij

Cordaid is van mening dat sociaal coöperatief ondernemen meer aandacht verdient, zodat het ingezet kan worden als burgerinitiatief of re-integratietraject. Om dit te kunnen bewerkstelligen is betrokkenheid van het kabinet en de nationale politiek noodzakelijk. Gemeenten en bijstandsgerechtigden dienen meer ruimte te krijgen zodat zij eenvoudiger initiatieven kunnen ontwikkelen. Op deze manier zal het aantal personen dat verkeert in armoede nog verder kunnen dalen. Daarnaast zal deze aandacht en inzet zich terugbetalen in een grotere maatschappelijke betrokkenheid van bijstandsgerechtigden, statushouders en andere Nederlanders met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Zelf werk ik al sinds maart als stagiair bij het programma coöperatief ondernemen van Cordaid. In deze periode heb ik kennis gemaakt met mensen die zich in een moeilijke financiële situatie bevinden en vaak geen uitzicht hebben op een goede baan. Veel van deze mensen willen ontzettend graag iets terug doen voor de maatschappij. Het geeft me dan ook veel voldoening als ik deze mensen zichzelf zie ontwikkelen in een sociale coöperatie!

> Geïnteresseerd? Kom naar de conferentie ‘Tussen wil en wet, sociaal ondernemen met een uitkering’ op 25 november in Den Bosch!