Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Klimaat

Cordaid en de Vogelbescherming trekken samen op: “winst voor vogels, bijen én mensen”

In het project Birds, Bees and Business slaan Cordaid en de Vogelbescherming de handen ineen. Een interessante combinatie: internationale samenwerking en natuurbehoud. Hoe is dit huwelijk tot stand gekomen? Neera van der Geest van FairClimateFund (onderdeel van Cordaid) en Luitzen Santman van de Vogelbescherming gaan in gesprek.

Birds bees and business
Beeld: Amadou Keita/Cordaid

Veel gebieden in Afrikaanse Sahelregio kampen al met de ernstige gevolgen van klimaatverandering, zoals aanhoudende droogte of juist overstromingen. In het project zorgen de twee organisaties samen met de bevolking voor een diverser landschap, met voldoende voedsel voor mensen en dieren.

Een bijzonder initiatief. Hoe is dit ontstaan?
Neera: “De Vogelbescherming belde ons. Zij wilden samenwerken op het gebied van landbouw, duurzame waardeketens, klimaat en biodiversiteit. Onderwerpen die samenhang kennen, maar in projecten vaak apart van elkaar worden aangepakt. Birds, Bees and Business wil én de biodiversiteit in de Sahel verbeteren, én het gebied economisch versterken, én bescherming bieden tegen klimaatverandering. Dat betekent winst voor de vogels, de bijen en de mensen die er wonen.”

Luitzen: “Wij beschermen niet alleen vogels in Nederland maar ook daar waar ze overwinteren. Veel vogels vliegen namelijk ieder jaar naar Afrika in de hoop daar genoeg insecten te vinden. Maar de veranderingen in het landschap daar zijn desastreus voor trekvogels. En voor mensen. Het project is een pakket aan maatregelen gericht op het herstel van het leven op de savanne.”

Hoe ziet het leven er nu uit in de West-Afrikaanse Sahelregio, voor mensen en vogels?
Luitzen: “Vogels trekken onder andere naar de plekken waar sheabomen groeien, zoals in de Sahel, het gebied net onder de Sahara. Daar kennen ze een 4.000 jaar oud productiesysteem gebaseerd op de sheanotenoogst en kleinschalige landbouw. Maar na de droogte en hongersnoden van de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, rukte de intensieve landbouw op. Dat bleek op de lange termijn funest.”

Neera: “De grootschalige landbouw heeft inderdaad veel schade aangericht. Bomen zijn gekapt om ruimte te maken en de bodem is veranderd. Net als bij ons trouwens. Een gezonde bodem zit vol leven, zoals kleine dieren en schimmels. Landbouw maakt veel van dat leven kapot, met alle gevolgen van dien. Zeker in landen in de sheazone, zoals Burkina Faso, ging het verlies aan bodemleven gepaard met erosie. Die schade herstelt zich niet vanzelf.”

 

“Er ontstaat een win-win situatie. Een levend landschap is ook een levende business.”

 

In Birds, Bees and Business staat de sheaboom centraal. Waarom?
Luitzen: “Om het natuurlijke landschap en de biodiversiteit te herstellen, kozen we de sheabusiness als aanjager. Die is helemaal in handen van de lokale vrouwen, die met het oogsten en verwerken van de noten tot sheaboter een stabiel inkomen hebben. Maar daarvoor hebben ze wel brandhout nodig, dus veel meer soorten bomen dan alleen de shea. Bovendien gedijt de sheaboom het beste in een biodiverse omgeving, die insecten en dus ook vogels aantrekt. Vooral bijen zijn belangrijk. Als die voldoende voedsel vinden in het landschap, bestuiven zij ook de sheabomen weer volop. Een boom levert dan tweeëneenhalf keer zoveel sheanoten. Zo grijpt binnen dit project alles in elkaar en ontstaat er een win-win situatie. Een levend landschap is ook een levende business.”

Birds bees and businessNeera van der Geest van FairClimateFund op bezoek bij een sheaproducent in Burkina Faso.

Als er brandhout nodig is om sheaboter te maken, worden de bomen dan vervolgens ook weer gekapt?
Neera: “We bouwen ovens die veel minder hout verbruiken. Daardoor kunnen er meer bomen blijven staan. We hebben tot nu toe zo’n 10.000 ovens kunnen plaatsen, die overigens ook zorgen voor CO2-reductie. En ze zijn goedkoop, want ze worden lokaal gemaakt. Vrouwen die mee willen doen, moeten eerst een training volgen, waarin ze leren hoe ze de oven kunnen onderhouden en repareren. De kennis breidt zich als een olievlek uit en steeds meer vrouwen melden zich aan.”

Wil je de vrouwen in Burkina Faso steunen? Door een stuk zeep te kopen draag je bij hun onderneming en aan het natuurherstel
Koop nu een stuk Savannezeep

Wat moet er verder gebeuren om de sheaboom te beschermen?
Neera: “Één ding is zeker: monocultuur binnen de landbouw heeft geen toekomst. Hier niet, maar daar al helemaal niet. Verwoestijning dreigt. Om het tij echt te keren moet er meer kleinschalige landbouw komen, afgewisseld met stukken natuur. Eigenlijk zoals het vroeger was, maar wel met gebruik van moderne technieken.”

 

“Dit is de beste kans voor het herstel van het landschap. Ook al lijken de stapjes soms klein, met iedere stap gaan we toch vooruit.”

 

 

Luitzen: “We proberen een systeem op te zetten waar zowel het landschap als de lokale economie van profiteert. We noemen dit een mozaïeklandschap, waar plaats is voor landbouw én natuur. Zo stellen we de oogst veilig en het leefgebied van de vogels ook. De lokale vrouwen staan zelf aan het roer van de sheacultuur. Daarom geloof ik in het succes van deze aanpak.”

Neera: “Met Birds, Bees and Business focussen we bewust op de vrouwen; zij regelen de sheaproductie en hebben het meeste baat bij dit project. Maar de mannen zijn ook belangrijk. Zij zijn de eigenaren van de grond. Zonder hun hulp gaat het niet lukken. Er is nog veel werk en soms zakt de moed me in de schoenen. Maar dan besef ik weer dat we vol moeten houden. Dit is de beste kans voor het herstel van het landschap. Ook al lijken de stapjes soms klein, met iedere stap gaan we toch vooruit.”

Over Birds, Bees and Business

Wereldwijd groeit de vraag naar sheaboter. Van oudsher produceren vrouwen in West- en Oost-Afrika dit veelgebruikte ingrediënt in verzorgingsproducten. Maar de vrouwen in de sheasector profiteren nog amper van de populariteit van hun product. Daarnaast is de sheaboom zelf ook in gevaar.

Cordaid slaat de handen ineen met de Vogelbescherming, met steun van de Nationale Postcode Loterij, om deze vrouwen te helpen. In het project Birds, Bees and Business creëren we een divers landschap met voldoende voedsel voor mensen én vogels. Meer weten? Kijk op www.birdsbeesbusiness.nl.

Lees meer

Birds, Bees & Business

Kijktip: documentaire Birds, Bees and Business met Eddy Zoey en Lauren Lewis

In de documentaire Birds, Bees and Business reizen vogelaar Eddy Zoey en model en influencer Lauren Lewis naar West-Afrika. Sheanoten uit Burkina Faso. Beeld: Christien van den Brink Daar zien zij met eigen ogen hoe …

Lees meer
Klimaat Burkina Faso
biodiversiteit Burkina Faso

Wat bomen doen voor de vrouwen in Burkina Faso

De eerste bomen van het project Birds, Bees & Business zitten in de grond! Begin dit jaar zijn ze geplant in Burkina Faso, waar veel vrouwen voor hun inkomen afhankelijk zijn van de oogst en …

Lees meer
Klimaat Burkina Faso
COP26

COP26: lees de verhalen van mensen die klimaatverandering al meemaken

De klimaattop van de Verenigde Naties, de COP26 in Glasgow, is begonnen. Vertegenwoordigers uit de hele wereld bespreken daar de grootste uitdaging waar de mensheid ooit voor heeft gestaan. Een boer in Noord-Oeganda, een gebied …

Lees meer
Klimaat

Meer projecten

Birds, Bees and Business

Birds, Bees and Business: natuurherstel biedt kansen voor vrouwen in West-Afrika

Cordaid werkt samen met de Vogelbescherming in het project Birds, Bees & Business aan natuurherstel en marktkansen voor 22.000 vrouwen in Burkina Faso.

Lees meer
Klimaat Burkina Faso
Boerinnen Oeganda

Boerinnen verdienen beter in Oeganda

In Oeganda ondersteunt Cordaid boerinnen die moeite hebben het hoofd boven water te houden. Problemen als klimaatverandering, bodemuitputting of een gebrek aan hulpmiddelen en kennis van landbouw brengen hun levensonderhoud in gevaar. Cordaid levert zaden, gereedschappen, technologie en trainingen.

Lees meer
Klimaat Oeganda
Klimaatverandering in Myanmar

Weerbaarder tegen klimaatverandering in Myanmar

Klimaatverandering treft in Myanmar vooral de allerarmsten. Cordaid investeert in slimme, blijvende oplossingen, waarbij de bevolking zelf het heft in handen neemt om de gevolgen van een ramp zoveel mogelijk te beperken.

Lees meer
Klimaat Myanmar