Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Noodhulp

Honger en droogte in de Hoorn van Afrika: wat doet Cordaid?

De Hoorn van Afrika kampt met de ergste droogte in 40 jaar en staat op de rand van een hongersnood. In de Ethiopische streek Borana, één van de zwaarst getroffen gebieden, gaat Cordaid voedsel- en waterhulp verlenen aan zo’n veertigduizend mensen én hun dieren.

Droogte zijn ze wel gewend in Ethiopië, Somalië en andere landen in de Hoorn. Maar nu er al zo goed als drie jaar op rij amper regen is gevallen in de natte seizoenen, weet iedereen: wat nu gebeurt is niet normaal. Dit is een ramp voor miljoenen mensen en hun dieren. Oogsten mislukken, waterbronnen staan droog en het vee sterft massaal. Gemeenschappen, rondtrekkende veehouders en hun gezinnen, kampen niet alleen met honger, ze zijn ook hun bron van inkomsten kwijt.

“Families hebben de afgelopen twee jaar alles verkocht wat ze hadden om te overleven. Ze hebben geen reserves. Geen geld, geen voedsel, geen vee. Voedselhulp is nu het allerbelangrijkste. Het is een kwestie van overleven”, zegt Hirko Belay, een Ethiopische hulpverlener met wie Cordaid samenwerkt.

Klimaatfenomeen La Niña

De abnormale droogte heeft te maken met klimaatfenomeen La Niña en het opwarmende water van de Stille Oceaan. Daardoor blijven natte seizoenen droog en zijn neerslagpatronen volledig ontregeld. Als de regen komt, dan is die soms verwoestend. Dan heb je nog sprinkhanenplagen, ook een gevolg van de klimaatcrisis. En in sommige delen van de Hoorn, zoals in het noorden van Ethiopië, is er naast al dat natuurgeweld ook nog eens sprake van gewapend conflict. Dit maakt de voedselproductie nóg moeilijker.

“Die combinatie van conflict in Tigray, massale ontheemding en extreme droogte maakt dat in Ethiopië momenteel zo’n tien miljoen mensen afhankelijk zijn van voedselhulp”, aldus Ahmed Mohammed, die voor Cordaid humanitaire hulp coördineert in Ethiopië.

honger in de hoorn van afrika

Wat doet Cordaid?

Wat gaat Cordaid doen, samen met Hundee, de Ethiopische hulporganisatie waar ook Hirko voor werkt? Zoals gezegd: voedselhulp heeft nu de hoogste prioriteit. Daarom gaan we eerst in drie maandelijkse rondes grote voedselpakketten uitdelen aan 700 gezinnen, voornamelijk bestaande uit mais, bonen en plantaardige olie. Daarmee zijn families de komende maanden zeker dat ze te eten hebben. Ook geven we elke familie geld voor transport en om kruiden en specerijen te kopen.

 

“Een direct gevolg van de Russische oorlog in Oekraïne is dus dat we met het geld dat we hebben veel minder voedselhulp kunnen verlenen dan pakweg een jaar geleden.”

 

Hulpverleners maken liefst zoveel mogelijk gebruik van de lokale markt. Waarom dan toch voedsel uitdelen op centrale plekken? “De markt functioneert momenteel niet”, legt Cordaid’s hulpcoördinator in Den Haag Tesse Bijleveld uit. “Boeren en veehouders hebben niets om te verkopen. Er ís geen markt. Daarom delen we het uit. Het gaat om grote zakken, die mensen niet zomaar een paar kilometer op hun hoofd of rug dragen. Zeker niet degenen die wij helpen: de meest hulpbehoevenden en verzwakten, vaak ouderen of alleenstaande moeders. Daarom betalen we ook voor transport.”

 

Voedselhulp duurder door oorlog in Oekraïne

De inkoop van hulpgoederen, zoals voedsel, gebeurt standaard zoveel mogelijk lokaal. Ook in deze hulpoperatie. Tot zijn grote frustratie ziet Ahmed Mohammed, die de inkoop en distributie coördineert, dat de oorlog in Oekraïne het aanbod en de prijzen van voedsel in Ethiopië flink verstoort.

“We delen met opzet geen graan uit vanwege die oorlog. Dat moeten we invoeren en dat is, zeker nu door die oorlog, te duur”, legt hij uit. “Maar zelfs de prijs van lokaal geproduceerde maïs en bonen, en olie uit buurlanden, stijgt dramatisch door het conflict in Oekraïne. Omdat de graantoevoer uit Oost-Europa sterk afneemt, stijgt de vraag naar lokale basisproducten, waardoor de prijzen toenemen. Een direct gevolg van de Russische oorlog in Oekraïne is dus dat we met het geld dat we hebben veel minder voedselhulp kunnen verlenen dan pakweg een jaar geleden. Konden we eerst tien gezinnen te eten geven voor een bepaalde som, dan zijn dat er nu pijnlijk genoeg maar vijf.”

Honger in de hoorn van Afrika

Geiten: bron van inkomen én van melk

Vee is in Borana ontzettend belangrijk. De cultuur, de keuken, de economie, alles is erop gericht. Koeien en geiten bepalen iemands status en zijn dé bron van inkomen. Mensen betalen met dieren. En zonder vee geen trouwfeest. De droogte ondermijnt ook die economische en culturele basis.

 

“We werken ook samen met traditionele weersvoorspellers. Hun kennis van de natuur, van de sterren, van het gedrag van dieren, helpt ook in de strijd tegen de gevolgen van de klimaatcrisis.”

 

“Daarom delen we ook vrouwelijke geiten uit aan honderd huishoudens die veel dieren door droogte hebben verloren. In onze hulppakketten zit ook geconcentreerd veevoer. Dit stelt hen in staat om weer een kleine veestapel te fokken. Zo kunnen ze én een inkomen genereren, en hebben ze ook melk voor eigen consumptie”, aldus Hirko Belay.

Waterhulp op korte en langere termijn

Naast voedselhulp en levensonderhoud draait deze noodhulpactie om water. Op de korte maar ook de iets langere termijn. “Hoewel bronnen opdrogen, is er nog wel water in de grond. Een groot bijkomend probleem is dat veel waterpompen stuk zijn. Oud, versleten, onderdelen zijn niet te krijgen. Mensen hebben niet de middelen voor onderhoud. Daarom gaan we een belangrijk waterdistributiesysteem  herstellen waar ruim 22.000 mensen afhankelijk van zijn. Dat is een grote waterpomp met een hele reeks kranen waar veel mensen tegelijk drinkwater kunnen halen”, legt Ahmed Mohammed uit. “Die gaan we ook aansluiten op zonne-energie. Dat scheelt mensen weer brandstof, wat tegenwoordig ook amper te betalen is.”

Wat een nog groter verschil kan maken, zeker op de langere termijn, is de aanleg van waterbekkens. Gemeenschappen hebben vaak standaard een vijver voor de opslag van hemelwater. In droogtegevoelige gebieden is dat van levensbelang voor mens en dier.  “Op één locatie gaan we een in verval geraakte en dichtgeslibde vijver uitgraven, zodat daar nog eens 13.000 mensen water kunnen halen. De oevers gaan we verstevigen en omheinen. Mensen die zo goed als niets meer hebben en die leven op het randje van de hongersnood, kunnen dit nu niet in hun eentje voor elkaar krijgen. Het is werk van grote waarde, want ook deze vijver is een cruciaal waterpunt voor duizenden mensen”, aldus Ahmed.

Honger in de Hoorn van Afrika

De geur van rottende karkassen

Naar verwachting blijft het ook het aankomende regenseizoen droog, wat de noodzaak om de meest verzwakte mensen en dieren te helpen alleen maar groter maakt. Iedereen snakt naar de regen zoals die hoort te vallen in een nat seizoen. En als er ook maar een beetje water uit de lucht valt, dan zie je dat alles verandert.

“Laatst heeft het sinds lang weer een kleine beetje geregend”, zegt Hirko Belay. “Je ziet meteen hoe zwakke dieren aansterken. Er is minder sterfte. De geur van rottende karkassen, die je overal rook, neemt af. En áls het, zoals nu, een beetje regent, dan moeten mensen alles paraat hebben om het water op te slaan en reserves aan te leggen. Daarom zijn die waterbekkens zo belangrijk.”

honger in de hoorn van afrika

Satellieten en traditionele weersvoorspellers

Naast acute voedselhulp en meer structurele watervoorziening, richt deze hulpactie zich op data en informatievoorziening. “Boeren en veehouders hebben vaak niet de informatie die nodig is om zich voor te bereiden of in te dekken tegen klimaatgeweld”, aldus Hirko. Het Ethiopische meteorologische instituut is natuurlijk een bron van waardevolle informatie, die gebruik maakt van satellieten. Maar mensen op het platteland krijgen die data niet. Bovendien zijn die berichten niet zo specifiek dat boeren en veehouders er echt concreet iets aan hebben.

Daar willen we verandering in brengen. “We gaan ervoor zorgen dat gemeenschappen via radio – niet iedereen heeft een smartphone, maar wel een radio – worden ingelicht en voorgelicht over wat het weer in hun streek gaat doen”, aldus Hirko.  “Zodat mensen weten of zaaien zin heeft. Of ze hun dieren beter nu kunnen verkopen of later. Bij die berichtgeving willen we samenwerken met het meteorologische instituut. Maar ook met traditionele weersvoorspellers die hier in Ethiopië een grote rol spelen. Zij gebruiken hun kennis van de natuur, van de sterren, van het gedrag van dieren, om weersvoorspellingen te doen. Ook hun kennis helpt in de strijd tegen de gevolgen van de klimaatcrisis.”

Cordaid komt in actie in het door droogte geteisterde Borana. Met voedsel en veevoer voor drie maanden. Met levende geiten. Door een kapot drinkwatersystemen te repareren en van groene energie te voorzien. Door een waterbekken te herstellen voor de opslag van regen áls die valt. En door te zorgen dat boeren en veehouders, via radio, de meteorologische en klimatologische informatie krijgen die hen weerbaarder maakt.

Zo maken we de kansen op leven en overleven in de extreme droogte van Borana, in de Hoorn van Afrika, een beetje groter.

 

Deze hulpactie van Cordaid in Borana is onderdeel van een gezamenlijke actie van de Dutch Relief Alliance in Ethiopië naar aanleiding van de rampzalige droogte.

Help de slachtoffers van de voedselcrisis in de Hoorn van Afrika
Doneer nu

Meer nieuws over noodhulp

Pakistan floods

Noodhulp voor slachtoffers van de watersnood in Pakistan

Verwoestende overstromingen trekken een spoor van vernieling door een groot deel van Pakistan. Miljoenen mensen zijn dakloos. De komende maanden steunt Cordaid hulpverleners van Caritas Pakistan. Zo helpen we duizenden huishoudens in de overstroomde gebieden. …

Lees meer
Noodhulp Pakistan
Noodhulp Oekraïne

Zes maanden oorlog in Oekraïne: meer dan 3,5 miljoen mensen geholpen dankzij jouw steun

In Oekraïne werkt Cordaid via Caritas Internationalis, het wereldwijde netwerk van katholieke hulporganisaties. Sinds het begin van het conflict heeft Caritas meer dan 3,5 miljoen mensen geholpen.

Lees meer
Noodhulp Oekraïne

Voor vrouwen in Afghanistan zijn hun angsten nu werkelijkheid geworden

Deze week is het een jaar sinds de val van Kabul. Een jaar waarin de Taliban de macht in handen heeft in Afghanistan. In de afgelopen maanden is de nood onder Afghanen gegroeid: voedselonzekerheid, onveiligheid en beperkte toegang tot banen.  

Lees meer
Noodhulp Afghanistan