Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Noodhulp

In Oekraïne vervaagt de grens tussen hulpverlener en slachtoffer

Hulpverlenen in een oorlog vergt deskundigheid en moed. In Oekraïne zijn de medewerkers van Cordaids lokale zusterorganisaties uit het Caritas-netwerk in veel gevallen zelf ook slachtoffer van het conflict. Ondanks hun eigen leed vinden zij de kracht om klaar te staan voor hun naasten.

Daria Makukha bij het kantoor van Caritas Ukraine in Ivano-Frankyvsk.
Daria Makukha bij het kantoor van Caritas Ukraine in Ivano-Frankyvsk. Beeld: Mickael Franci

Het luchtalarm is vandaag nog niet afgegaan in Lviv. Toch staat Maria Vdovych in de schuilkelder van haar kantoor in het centrum van de West-Oekraïense stad. Vanuit deze plek coördineert Caritas de hulp aan verschillende delen van het land, voor een deel met de opbrengst van de Giro555-actie van maart dit jaar.

Doelwit

Hoewel de stad op enkele raketinslagen na gespaard is gebleven van oorlogsgeweld, maken de Caritas-medewerkers zich grote zorgen. ‘Niet ver hiervandaan ligt het gebouw van een tv-station. Dat zou een doelwit kunnen zijn’, vertelt Maria, met hoorbare spanning in haar stem.

Buiten schijnt een felle lentezon. In de kelder is het koud en donker. Maria wijst naar een rij stoelen tegen een betonnen muur. ‘Soms zitten we hier urenlang te wachten tot het weer veilig is. We kletsen wat en proberen elkaar op te vrolijken. En we bidden veel.’

 

‘Mijn man moest het leger in en mijn zoon worstelt daar erg mee. Hij is vier jaar oud en vraagt de hele tijd naar zijn vader. Hij begrijpt het niet.’

 

Mensen die in de buurt wonen en geen plek hebben om te schuilen, zijn ook welkom in de kelder van Caritas. Maria: ‘Zo leren we de buurtbewoners beter kennen en leren we op welke manieren we ze het beste kunnen helpen. Ik ben zo blij dat ik iets kan bijdragen.’

Iedere ramp ontwricht een land en doet een beroep op de veerkracht van de bevolking. Maar in een grootschalige oorlog als die in Oekraïne, zijn er vrijwel geen mensen meer te vinden zijn die niet ernstig door de omstandigheden zijn geraakt. De hulpverleners worden slachtoffers. En andersom.

‘Mijn hele familie is getroffen door deze oorlog’, zegt Maria. ‘Russische soldaten hebben ons huis in de buurt van Kiev vernield en leeggeroofd. Mijn man moest het leger in en mijn zoon worstelt daar erg mee. Hij is vier jaar oud en vraagt de hele tijd naar zijn vader. Hij begrijpt het niet. Mijn man is voortdurend in gevaar. Ik ben zo nerveus.’

Maria Vdovych (37) in de schuilkelder van het Caritas-kantoor in Lviv.Maria Vdovych (37) in de schuilkelder van het Caritas-kantoor in Lviv. Beeld: Mickael Franci

Enkele voorbeelden van ons werk in Oekraïne

In Oekraïne financiert Cordaid partnerorganisaties via Caritas Internationalis, een wereldwijd netwerk van katholieke hulporganisaties. Caritas-medewerkers werken dag en nacht om mensen te helpen die hun huis zijn ontvlucht of nog vastzitten in oorlogsgebied.

Caritas deelt niet alleen voedsel, water, kleding en medicijnen uit, maar biedt ook onderdak aan honderden ontheemden of begeleidt hen naar de grens voor het geval ze buiten het land veiligheid zoeken. Er is ook opvang voor kinderen in speciale centra of familiehuizen, waar ze in veiligheid kunnen spelen en leren.

In steden door het hele land heeft Caritas tenten opgezet waar essentiële goederen worden uitgedeeld en waar mensen dagelijks een warme maaltijd kunnen halen. Zo verzorgen vrijwilligers in de stad Ivano-Frankyvsk iedere dag meer dan 1200 maaltijden.

Ook heeft Cordaid aan Oekraïne generatoren en 332 batterijen op zonne-energie geleverd, die de energievoorziening ondersteunen in opvanglocaties. In Polen ondersteunt Cordaid Oekraïense vluchtelingen met geld.

Europa op haar mooist en donkerst

Vreemd genoeg lijkt de vrede misschien wel het meest voelbaar in de nabijheid van oorlog. De gouden daken van orthodoxe kerken schitteren in het vroege avondlicht, kinderen spelen tikkertje rond een fontein, strak gecoiffeerde stelletjes flaneren door de winkelstraten, de geur van houtvuur en bloesem: West-Oekraïne is Europa op haar mooist.

Maar ook de donkerste kanten van het continent zijn nergens ver weg. Er staan lange rijen voor de wapenwinkels, waar zich de contouren aftekenen van een burgerverzet, treinstations worden overspoeld met duizenden families die de platgebombardeerde gebieden zijn ontvlucht en slaperige provinciesteden barsten uit hun voegen, nu zij in inwoneraantal zijn verdubbeld.

Zoals Ivano-Frankyvsk, een stad aan de rand van de Karpaten in het zuidwesten van het land. De ontheemden die er onderdak zoeken, kunnen ook daar rekenen op steun van Caritas. In het centrum staan op diverse plekken tenten waar mensen zich kunnen registreren om dagelijks een warme maaltijd en andere benodigdheden op te komen halen, zoals flessen water, zeep, luiers of dekens.

 

“Ik wist dat we in gevaar waren. We stapten in de auto. We hadden geen kleren mee, alleen onze documenten.”

 

Uitbundig groet Daria Makukha de grote drom mensen die zich hebben verzameld bij het uitdeelpunt. Daria werkte al voor Caritas in de oostelijke stad Kramatorsk. Nadat ook deze plaats het toneel werd van oorlogsgeweld, is zij met haar man en vijfjarige dochter gevlucht.

‘We woonden in de buurt van het vliegveld, een van de eerste plekken die ze aanvielen’, vertelt de hulpverlener, terwijl de tranen in haar ogen springen. ‘Ik was zo bang dat ons iets zou overkomen. We zijn naar Ivano-Frankyvsk verhuisd omdat mijn man hier een goede vriend heeft. We bleven een week bij hem en vonden daarna een appartement in de stad.’

Daria Makukha (26) bij het uitdeelpunt van Caritas in Ivano-Frankyvsk.Daria Makukha (26) bij het uitdeelpunt van Caritas in Ivano-Frankyvsk. Beeld: Mickael Franci

Daria wist van het Caritas-kantoor in Ivano-Frankyvsk en zocht na aankomst contact met haar collega’s, in de hoop op wat steun. ‘Ze waren zo gastvrij. Zo blij om me te zien. Ze gaven mij en mijn man meteen een baan. Het is iets heel moois: wij krijgen steun van Caritas en kunnen ook weer anderen helpen.’

Pelgrimhotels

Net buiten Lviv heeft Caritas in een bosrijke, bijna paradijselijk aandoende omgeving, een omvangrijk complex van pelgrimhotels omgebouwd tot opvang voor zo’n 150 ontheemde gezinnen. Model en rechtenstudent Kateryna Shchava is met haar ouders uit Kiev gevlucht toen het Russische leger enkele voorsteden van de hoofdstad onder vuur nam. Nadat zij in de opvanglocatie terechtkwam, is ook zij zich gaan inzetten voor lotgenoten.

‘Ik was degene die mijn familie vertelde dat we moesten vertrekken toen het schieten begon’, vertelt Kateryna. ‘Ik wist dat we in gevaar waren. We stapten in de auto. We hadden geen kleren mee, alleen onze documenten.’

Kateryna Shchava (18) bij de opvanglocatie in Lviv.Kateryna Shchava (18) bij de opvanglocatie in Lviv. Beeld: Mickael Franci

Na enkele weken van relatieve rust, keerden haar ouders terug naar huis. De straat was met mijnen bezaaid, naastgelegen huizen waren weggevaagd en Russische soldaten bleken een maand lang in het huis van de familie te hebben gebivakkeerd.

Kateryna ziet het nog niet zitten om zich bij haar ouders te voegen. ‘Hier kan ik mensen helpen. Ik organiseer evenementen voor kinderen en ik help de manager van de locatie met allerlei activiteiten. Ik hoop wel ooit mijn studie weer op te pakken. Misschien word ik wel advocaat. We zullen zien. Voorlopig weet ik niet hoe morgen eruit zal zien.’

Meer nieuws

Caritas-vrijwillgers delen voedsel uit aan Oekraïense vluchtelingen.

Een half jaar na de Giro555-actie voor Oekraïne: wat we hebben bereikt met de opbrengst

Cordaid heeft 16 miljoen euro gekregen uit de opbrengsten van de Giro555-actie voor Oekraïne. Daarvan is nu ongeveer een derde uitgegeven en daarmee hebben we zeker 390.000 mensen bereikt.

Lees meer
Noodhulp Oekraïne

Kijktip: Jeroen Pauw in Oekraïne

Ruim zeven maanden na de landelijke Giro555-actiedag voor Oekraïne bezoekt Jeroen Pauw het land in oorlog. De eindstand van de actiedag was 106 miljoen euro; een bedrag dat inmiddels is opgelopen tot ruim 160 miljoen. …

Lees meer
Noodhulp Oekraïne
Noodhulp Oekraïne

Zes maanden oorlog in Oekraïne: meer dan 3,5 miljoen mensen geholpen dankzij jouw steun

In Oekraïne werkt Cordaid via Caritas Internationalis, het wereldwijde netwerk van katholieke hulporganisaties. Sinds het begin van het conflict heeft Caritas meer dan 3,5 miljoen mensen geholpen.

Lees meer
Noodhulp Oekraïne