Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Gezondheidszorg

Jongeren ontmaskeren fake predikanten die minderjarigen seksueel misbruikten

In het oosten van de Democratische Republiek Congo ontmaskerden jongeren een netwerk van fake predikanten die minderjarige kerkgangers misbruikten. Na bijna twee jaar actievoeren zijn de daders geschorst en hun informele gebedshuizen gesloten. Eén van hen is gevangengezet. De strijd om gerechtigheid gaat door.

Het leek een misselijkmakend broodjeaapverhaal: mannen die zich voordeden als predikant en die jonge meisjes dwongen tot seks, zogenaamd als voorbereiding op een doopceremonie.

Maar na knap en moedig speurwerk van Congolese jongeren bleek het waar te zijn. Een netwerk van zogenaamde predikanten in de provincie Zuid-Kivu gebruikte religie als dekmantel om minderjarigen ongestoord seksueel te kunnen misbruiken.

 

“Nadat we de verhalen hoorden van een aantal meisjes zijn we zelf op onderzoek gegaan. Van de 19 tienerzwangerschappen in de streek wezen er vijf in de richting van predikanten.”

Josué, één van de Jeune S3 jongeren

 

De jongeren die dit aan het licht brachten en stappen ondernamen, maken deel uit van Jeune S3. Dat is een door Cordaid gecoördineerd programma van en voor jongeren. S3 staat voor Santé, Sexualité en Sécurité – gezondheid, seksualiteit en veiligheid. In vier Afrikaanse landen, waaronder de Democratische Republiek Congo, komen Jeune S3 jongeren op voor de seksuele gezondheid en de rechten van leeftijdgenoten. Gewapend met kennis en een flinke dosis doorzettingsvermogen trekken ze ten strijde tegen tienerzwangerschappen, seksueel geweld en misleidende taboes. En komen ze op voor het recht van jongeren om goed geïnformeerde en afgewogen keuzes te maken over hun eigen seksualiteit. Op deze Engelse webpagina lees je hier meer over.

Twee jaar lang aan de bel blijven trekken

Aan het seksueel misbruik door fake predikanten in de streek van Kabare (Zuid-Kivu) lijkt nu een einde te zijn gemaakt. Zeker is dat deze ‘spirituele leiders’ niet langer ongestoord hun gang kunnen gaan.

Nadat de Jeune S3 jongeren de delinquenten en hun ‘privé kerkjes’ ontmaskerden en de zaak aankaartten bij de politieke en religieuze autoriteiten, zijn de zogenaamde predikanten geschorst. Hun informele gebedshuizen gingen op slot. Eén van hen bekende schuld en zit inmiddels ook in de gevangenis.

Josué, actief voor Jeune S3 en betrokken bij de zaak tegen de predikanten in Kabare.

 

Bijna twee jaar lang hebben de jongeren van Jeune S3 hemel en aarde moeten bewegen voor het zo ver was. Alles begon in januari 2019. In de plaats Katana gingen geruchten rond over predikanten. “Nadat we de verhalen hoorden van een aantal meisjes zijn we zelf op onderzoek gegaan”, vertelt Josué, één van de Jeune S3 jongeren. “Van de 19 tienerzwangerschappen in de streek wezen er vijf in de richting van predikanten.”

Voorbereiding op de doop

De zaak ligt natuurlijk extreem gevoelig. De jongeren moeten dan ook voorzichtig te werk gaan. “Het verzamelen van getuigenissen was heel delicaat”, zegt Jean-Aimé, voormalige Jeune S3 ‘ambassadeur’ en ook bij de zaak betrokken. “In juni vorig jaar was één van de slachtoffers bereid om haar verhaal met ons te delen. Ze vertelde hoe ze door haar predikant was verkracht. Voordat ze door hem kon worden gedoopt moest ze seks met hem hebben. Zo zou hij zien of ze nog maagd was en dus respectvol jegens God.”

Videoportret van Jean Aimé (Engels ondertiteld): 

In de zaak van dit meisje stapten de jongeren naar de gerechtelijke politie. “De verdachte heeft schuld bekend en is toen gevangengezet”, aldus Josué. “De grote vraag is wat er gaat gebeuren met al die anderen die zich vergrepen aan jonge meisjes”, vervolgt hij.

Predikanten doen zelf onderzoek

Een jaar lang doen de jongeren van Jeune S3 onderzoek en verzamelen ze getuigenissen. In Augustus 2020 delen ze alle belastende informatie met de autoriteiten, met religieuze leiders en de gezondheidsdiensten. Even lijkt het erop dat plaatselijke kerkleiders gezamenlijk gaan aandringen op vervolging.

Helaas gaan er maanden voorbij zonder dat er schot komt in de zaak. “Ondanks de overvloed aan bewijsmateriaal, wilden de predikanten van Katana (plaats in Kabare) toch liever eerst hun eigen onderzoek voeren”, legt Jean-Aimé uit. Na lang wachten bevestigt de uitkomst van dat nieuwe onderzoek wat de jongeren eerder al aan de kaak hadden gesteld.

De religieuze autoriteiten willen dat er zo snel mogelijk een eind komt aan de praktijken van figuren die hun beroep zo pijnlijk in diskrediet brengen. Het seksueel misbruik maakt  niet alleen de levens kapot van meisjes en hun familie, het is ook een aanslag tegen alles waar het geloof voor staat.

 

“Zelf kunnen we de daders niet vervolgen. Dat moeten de jonge slachtoffers doen, samen met hun families. Het is nu vooral zaak de slachtoffers hierin te begeleiden en te ondersteunen.”

Immaculée Mulamba, gezondheidsexpert van Cordaid

 

Op aandringen van de jongeren trekken ze samen aan de bel bij de hoogste instantie in de streek. Ook andere maatschappelijke organisaties sluiten zich aan, zoals de Panzi Stichting van Nobelprijswinnaar voor de Vrede Denis Mukwege.

Corona gooit roet in het eten

Dan maakt een andere tegenstander het de jongeren lastig: corona. In maart dit jaar roept de overheid over de noodtoestand af vanwege het virus. En weer ligt de zaak stil.

Joshué is actief voor Jeune S3 en werkt bij Radio Kavumu Kivu. Jeune S3 maakt vaak gebruik van radio om de seksuele en reproductieve gezondheid van jongeren én hun rechten te promoten, taboes bespreekbaar te maken en kwalijke fabeltjes uit de wereld te helpen.

 

De jongeren van Jeune S3 geven niet op. Ze blijven op deuren kloppen en instanties aanschrijven. Dan gaat, op hun aandringen, de hoogste ambtenaar van Kabare over tot actie. Hij laat onderzoek uitvoeren naar de verdachtmakingen. Ook de uitkomst hiervan bevestigt het verhaal van de jongeren. Hierop gaat de administrateur de territoire op 3 oktober over tot schorsing van de 12 predikanten en hun gebedshuizen waarin sprake was van seksueel misbruik. Onder de geschorsten zitten ook vrouwen. De politie staat in voor de uitvoering van de verordening en lokale radiozenders meten de zaak breed uit.

‘Ze lopen hier nog steeds rond’

Natuurlijk zijn de jonge actievoerders van Jeune S3 blij met deze overwinning. Maar het is een halve overwinning. Nu is het vooral zaak dat de verkrachters worden berecht en de slachtoffers hun recht kunnen halen. “Sommige van die ‘predikanten’ lopen hier nog steeds rond. Anderen zijn op de vlucht geslagen uit angst voor het gerecht”, verzucht Jean-Aimé.

 

Dat is precies wat Jeune S3 jongeren doen: met voorlichting, feitenkennis en rechtvaardigheidsgevoel de strijd aanbinden tegen de fabeltjes, de taboes en de stigma’s die passen in de kraam van kwaadwillende figuren.

 

“Zelf kunnen we de daders niet vervolgen. Dat moeten de jonge slachtoffers doen, samen met hun families”, zegt dokter Immaculée Mulamba, gezondheidsexpert van Cordaid. “Het is vooral zaak de slachtoffers hierin te begeleiden en te ondersteunen.”

Strijd tegen fabeltjes en taboes blijft belangrijk

Voor slachtoffers en hun families is aangifte doen ontzettend moeilijk. “De meesten voelen zich afhankelijk en zelfs dankbaar jegens de figuren die ze lang zagen als spirituele leiders. Soms zijn ze ook bang om op de een of andere manier ‘vervloekt’ te worden als ze gerechtelijke stappen tegen hen zouden ondernemen”, legt dokter Mulamba uit.

Maar ook daar kunnen jongeren van Jeune S3 het verschil maken. Want dat is precies wat ze doen, als gedreven vrijwilligers die opkomen voor hun leeftijdgenoten: met voorlichting, feitenkennis en rechtvaardigheidsgevoel de strijd aanbinden tegen de fabeltjes, de taboes en de stigma’s die passen in de kraam van kwaadwillende figuren. Zolang die laatsten ongestraft hun gang kunnen gaan, blijft actie geboden.

 

De S3 van Jeune S3 staat voor Santé, Sexualité en Sécurité (gezondheid, seksualiteit en veiligheid). In deze Engelse of Franse brochure lees je meer over het Jeune S3 programma.