Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Noodhulp

Laten we een van de grootste humanitaire rampen niet vergeten: de oorlog in Jemen

Cordaid’s noodhulpexpert Inge Leuverink is in oktober naar Jemen gereisd om lokale partnerorganisaties te ontmoeten en trainingen te geven. Ook sprak zij daar met Jemenieten die hun vaak zeer schrijnende verhalen met haar deelden. In deze blog schrijft zij over haar ervaringen.

Noodhulpexpert Inge Leuverink tijdens haar werkbezoek in Jemen.
Noodhulpexpert Inge Leuverink in gesprek met haar lokale collega's, tijdens haar werkbezoek in Jemen. Beeld: Cordaid

Na lang wachten op toestemming ben ik dan eindelijk in Jemen aangekomen, een land dat sinds 2015 gebukt gaat onder een burgeroorlog. Al enige tijd behoort Jemen tot de top vijf van landen met de grootste humanitaire crisis. Samen met lokale partners werkt Cordaid in Jemen aan gezondheidszorg en noodhulp.

Een bezoek aan een oorlogsgebied breng altijd enige spanning met zich mee, maar de timing van mijn reis blijkt niet de meest gunstige. Het bestand tussen de Houthi-beweging, die het noorden van Jemen controleren, en de internationaal erkende overheid in het zuiden is net geëindigd. Gelukkig voeren de twee partijen nog wel vredesbesprekingen en is het nog relatief rustig.

Oekraïne

We werken al sinds 2019 in Jemen en Inmiddels hebben we een kantoor in Aden kunnen openen, waar ik heen vlieg met UNHAS, de humanitaire vliegmaatschappij van de Verenigde Naties.

Tot mijn verrassing lijken delen van Aden op de beelden die we kennen uit Oekraïne, waar ik enkele maanden hiervoor op werkbezoek ben geweest. Er is zwaar gevochten in de stad en er is nog maar weinig herbouwd.

Voor de oorlog was het een progressieve stad, maar, zeggen de vrouwen die ik spreek, het aanhoudende geweld heeft het conservatisme aangewakkerd. Veel vrouwen bedekken nu hun gezicht als ze de straat op gaan terwijl ze dat voorheen niet deden. De moskee preekt ettelijke uren per dag.

Een door oorlogsgeweld verwoest gebouw in Jemen.De gevolgen van de oorlog zie je in Jemen overal terug in het straatbeeld. Beeld: Cordaid

Meer dan 23 miljoen mensen hebben hulp nodig

Jemen was al een van de armere landen in het Midden-Oosten; het conflict heeft nu ook geleid tot een ongekende crisis. Meer dan 23 miljoen mensen hebben hulp nodig, bijna driekwart van de bevolking.

Tegelijkertijd wordt uit alle gesprekken in Aden duidelijk dat de beschikbare fondsen sterk zijn gedaald. De reden hiervoor lijkt te zijn dat donoren meer zijn gaan besteden aan hulp in andere internationale crises, zoals de coronapandemie of de oorlog in Oekraïne.

Andere manieren van werken

Medewerkers van zowel internationale als lokale hulporganisaties vertellen me dat programma’s niet door konden gaan en dat ze mensen hebben moeten ontslaan. Zij pleiten voor andere manieren van werken, meer gericht op levensonderhoud, meer langere termijn oplossingen bieden naast de noodhulp die voorlopig ook nodig blijft. In jargon heet dat de triple nexus: een werkwijze waarin noodhulp, ontwikkeling en vredesopbouw samengaan.

 

“De voedselhulp is afgenomen en in plaats van een maandelijks rantsoen kunnen mensen daar nu nog maar om de twee of drie maanden op rekenen.”

 

De organisaties benadrukken wel dat het werk bijzonder moeilijk zal zijn als er geen nieuw bestand komt en er weer gevechten uitbreken. Ze volgen de onderhandelingen dan ook gespannen.

Na de leerzame ontmoetingen in Aden reis ik met enkele Jemenitische collega’s naar Taiz, een stad en regio in het zuidwesten van Jemen en middenin conflictgebied. Met lokale partner YWBOD (Youth Without Border Organisation for Development) hebben we daar een project waarbij we oorlogsslachtoffers steunen met geld.

Risicovolle reis

De weg naar Taiz is niet zonder gevaar. De rechtstreekse weg kunnen we vanwege het conflict niet gebruiken, dus nemen we een omweg door de bergen. We doen ongeveer zes uur over de rit, het dubbele van de normale reistijd.

Het eerste stuk gaat door een gebied waar lokale stammen het voor het zeggen hebben. Autodiefstal komt hier veel voor, maar wagens met een vrouw erin die zich volgens de lokale regels kleedt, laten ze doorgaans met rust. Dus zit ik netjes gesluierd in de auto.

Berlijn

Taiz doet juist weer denken aan het Berlijn van voor de val van de muur. De stad is opgedeeld en verschillende partijen heersen er over hun eigen deel. De scheidslijnen liggen vol met mijnen en scherpschutters houden aan beide kanten de overgang in de gaten. Wil je familie bezoeken aan de andere kant van de stad, dan moet je er helemaal omheen rijden. Dat kost je nu uren in plaats van het kwartiertje dat het voorheen was.

Toch is er nog volop leven in de straten. Het verkeer is een grote chaos en ook de markt functioneert er nog goed. Voor hulpverleners is dat waardevolle informatie omdat we in ons werk steeds vaker geld uitdelen in plaats van goederen. Maar dan moet dat geld uiteraard wel besteed kunnen worden aan voedsel en essentiële goederen.

Noodhulpexpert Inge Leuverink tijdens haar werkbezoek in Jemen.Noodhulpexpert Inge Leuverink in gesprek met haar lokale collega’s, tijdens haar werkbezoek in Jemen. Beeld: Cordaid

Overlevingsstand

Ik ontmoet veel mensen die alleen maar in een overlevingsstand zitten. De voedselhulp is afgenomen en in plaats van een maandelijks rantsoen kunnen mensen daar nu nog maar om de twee of drie maanden op rekenen. En dan is het ook nog minder dan voorheen.

Ook de economie staat er bijzonder slecht voor en werk is er amper te vinden. Voor vrouwen is dat al helemaal bijna onmogelijk omdat werk buitenshuis voor hen vaak niet sociaal geaccepteerd is.

 

“Het is indrukwekkend en hartverscheurend om van mensen te horen wat ze allemaal meemaken. Wat ze toch nog bedenken om te overleven.”

 

Maar hoe overleef je dan? Schamele daglonen, alles wat je hebt verkopen, hulp van buren en familie, lenen, kinderen aan het werk zetten en als je niets anders meer kunt bedenken…bedelen.

Hartverscheurend

Het is indrukwekkend en hartverscheurend om van mensen te horen wat ze allemaal meemaken. Wat ze toch nog bedenken om te overleven. Door al die verschillende verhalen realiseer ik me ook weer hoe verschillend ieder mens is. Hoe verschillend de behoeftes kunnen zijn van gezin tot gezin.

Daarom werkt hulp in de vorm van geld uitdelen ook zo goed. Mensen kunnen dan zelf hun prioriteiten bepalen en aanschaffen wat zij het meest nodig hebben. Natuurlijk zijn er ook risico’s en uitdagingen.

Zoals de inflatie en de schommelingen in wisselkoersen, waardoor de waarde van het geld steeds verandert. Kun je met honderd dollar vandaag tien mensen helpen, een week later zijn dat er misschien nog maar zeven.

Wie help je wel en wie niet?

Onze lokale partner in Taiz benoemde nog een groot probleem: als er steeds meer mensen zijn die hulp nodig hebben en je hebt een beperkt budget, hoe selecteer je dan wie je wel helpt en wie niet? En hoe voorkom je dat er conflicten ontstaan?

De telefoon gaat voortdurend. De inkomende gesprekken zijn van mensen die menen dat ze binnen de criteria vallen. Ik heb grote bewondering voor de jonge vrouwen die bij YWBOD werken en de telefoon opnemen. Steeds weer geven ze geduldig uitleg. Andere medewerkers gaan de wijken in om te zoeken naar mensen die de hulp het meeste nodig hebben. De druk is groot.

De moed erin houden

Veilig en wel terug in Aden geef ik een training aan medewerkers van Cordaid en partnerorganisaties uit de Dutch Relief Alliance over hoe je effectief projecten voor hulp met geld kunt opzetten. We bespreken de uitdagingen en de deelnemers delen hun ervaringen.

De Jemenitische medewerkers van internationale en lokale organisaties proberen uit alle macht de moed erin te houden. Ondertussen zijn de geluiden over het verloop van de onderhandelingen positief en denken de meesten dat er een bestand gaat komen. Laten we het hopen. En laten we, ondanks alle zorgen die we ook in Europa hebben, de Jemenieten niet vergeten. Zij hebben onze hulp hard nodig om te overleven.

Meer nieuws

Cordaid zeer bezorgd over uitholling grondrechten in Nederland

Activisten van Extinction Rebellion (XR) blokkeren morgen de A12 bij Den Haag. Ze eisen dat de Nederlandse overheid niet langer de fossiele sector met miljarden euro’s subsidieert. Cordaid staat pal achter de eis van deze …

Lees meer
Klimaat

Standpunt Cordaid over verbod vrouwelijk NGO-personeel in Afghanistan

In Afghanistan kunnen noodhulp en structurele projecten niet van elkaar gescheiden worden, en het werk van NGO’s kan niet worden uitgevoerd zonder de inzet van vrouwelijke humanitaire en ontwikkelingswerkers.

Lees meer
Cordaid Afghanistan
Kees Zevenbergen

Podcast: Cordaid directeur in gesprek over de toekomst van ontwikkelingssamenwerking

In de podcast ‘Toekomst Leiders’ spreekt Kees Zevenbergen, directeur van Cordaid, over leiderschap en de toekomst van ontwikkelingssamenwerking.

Lees meer