Feitencheck: Stemwijzer haaks op partijprogramma’s

Niets makkelijker dan indruk maken met grote uitspraken, zeker in aanloop naar de verkiezingen van 15 maart. Maar kloppen ze ook? Wij zoeken het uit. Deze week: uitspraken van het CDA en 50PLUS in de o zo invloedrijke nationale Stemwijzer. Ze blijken niet te stroken met hun eigen partijprogramma’s. De vraag is: waarom?

Uitspraken

‘Nederland moet meer geld uitgeven aan de ontwikkeling van arme landen’ luidt stelling 29 van de maandag gelanceerde Stemwijzer. Eens, oneens, of geen van beide? ‘Oneens’ luidt het verrassende antwoord van het CDA en ook 50PLUS.

Waar?

Op de Stemwijzer die op maandag 6 februari online ging.

Klopt het?

Waarom is het antwoord van het CDA en 50PLUS verrassend? Omdat ze in hun kersverse verkiezingsprogramma juist pleiten voor méér geld naar ontwikkelingshulp. Waardoor ze feitelijk thuishoren in het ‘eens’ rijtje, samen met de PvdA, SP, GroenLinks, D66 en andere partijen.

Maar waarom dan in de Stemwijzer het tegengestelde roepen?

Want wat staat er in het CDA-programma over ontwikkelingssamenwerking? Onder andere het volgende: “…wij willen blijvend solidair zijn met die mensen die in grote nood verkeren…” En ook: “Op de middelen voor internationale samenwerking is de afgelopen decennia teveel bezuinigd. Daarom worden in de komende jaren extra middelen vrijgemaakt voor internationale samenwerking [] om te beantwoorden aan afspraken die in internationaal verband zijn gemaakt over de bijdrage aan de ontwikkeling van specifieke landen en regio’s, waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd.”

Een hele mondvol. Wat er eigenlijk staat is we moeten ons houden aan de OESO-norm, want dat is de internationale afspraak waar het om gaat.

FEITENCHECK

De OESO-norm

Wat is die norm? Alle lidstaten van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), waaronder Nederland, hebben in 1970 afgesproken om 0,7% van hun BNP te besteden aan ontwikkelingshulp. Simpel, haalbaar en voldoende, was de gedachte. Nederland was jarenlang de vaandeldrager van de OESO-norm. Maar de afgelopen jaren namen andere landen – oa Noorwegen – die koppositie over en bezuinigde de Nederlandse overheid fors op ontwikkelingssamenwerking.

Elk jaar kalft het Nederlandse budget verder af. In 2010 was het nog 6 miljard, nu 4 miljard. Momenteel blijven we wat de OESO-norm betreft steken op 0,56%. Grofweg schiet Nederland nu 1 miljard tekort om aan ‘de afspraken in internationaal verband’ te voldoen.

Bovendien ging in de afgelopen jaren 20% van het ontwikkelingsbudget naar de opvang van asielzoekers in Nederland –  en niet naar waar de OESO het voor bedoelde: de ontwikkeling van extreem arme landen en landen die worden getroffen door rampen en conflicten. Waardoor we niet 1 maar een kleine 2 miljard verwijderd zijn van de OESO-afspraak.

Hoe gaan we dat goedmaken? Precies zoals het CDA-programma zegt, door extra middelen vrij te maken voor ontwikkelingssamenwerking. Maar waarom dan in de Stemwijzer het tegengestelde roepen?

Gelukkig krijgen partijen in de Stemwijzer een paar regels ruimte om hun standpunt toe te lichten. Wellicht geeft het CDA hier wat meer duidelijkheid over de plotse ommezwaai? Helaas. Daar staat alleen dat het CDA ‘een andere visie heeft op ontwikkelingssamenwerking’. Anders dan wat? Dan wie? We hebben er het raden naar. Anders dan het eigen partijprogramma, zoveel is zeker.

En 50PLUS? Die maakt het nog bonter. Ook in hun partijprogramma wordt met veel stelligheid gezegd dat Nederland zich heeft te houden aan de internationale afspraken over ontwikkelingshulp. Waarom dan nog bonter? Omdat ze op de Stemwijzer zelf zeggen dat Nederland zich te houden heeft aan de 0,7%-norm. Wat dus betekent dat er 20% (het verschil tussen 0,56% en 0,7%) méér overheidsgeld moet gaan naar ontwikkelingssamenwerking. En dat is de toelichting op het ‘oneens’ zijn met de stelling dat Nederland meer geld moet geven aan de ontwikkeling van arme landen.

Begrijpt u het nog? Het is koud want de temperatuur is aan de hoge kant, zoiets…

Conclusie

De Stemwijzer is de belangrijkste stemhulp van het land. Miljoenen vullen ‘m in en vooral zwevende kiezers – van wie er meer zijn dan ooit tevoren – laten zich erdoor beïnvloeden. Met het online gaan van de Stemwijzer, zo kort op de verkiezingsdebatten, barst de verkiezingsstrijd pas écht los. Spindoctors en politici weten donders goed wat zo’n Stemwijzer waard is. En elke toelichting wordt drie keer gecheckt. Wat er staat, staat er niet toevallig. Waarom dan in de Stemwijzer zo flagrant afwijken van het eigen partijprogramma?

Begrijpt u het nog? Het is koud want de temperatuur is aan de hoge kant, zoiets…

Het antwoord ligt voor de hand. Dit is een bewust rukje naar rechts, om in de rush naar 15 maart op een gemakkelijke manier kiezers weg te kapen bij de koplopers in de peilingen, de PVV en de VVD die beide de bijl willen zetten in ontwikkelingssamenwerking. Waarom gemakkelijk? Laten we eerlijk zijn, wie leest er nou een toelichting, laat staan een partijprogramma?

Toch roepen we het CDA en 50PLUS op om deze onjuistheden recht te zetten. Verkiezingsprogramma’s zijn beloftes aan de kiezers. Laat ze weten waar ze voor kiezen en waar jullie echt voor staan. Eerlijk duurt het langst, ook in de politiek. Althans, dat hopen we.

(noot van de redactie: Inmiddels – 20 februari – heeft 50PLUS het antwoord op stelling 29 aangepast. ‘Oneens’ is gewijzigd in ‘eens’. Waarvoor dank.)

+ Plaats als eerste een reactie