Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Veiligheid en recht

Terugblik herdenking omgekomen vluchtelingen

Op de Internationale Dag van de Mensenrechten, donderdag 10 december, vond een bijzondere bijeenkomst plaats in de Duitse Kerk in Den Haag. Samen met het Haags Vredes Initiatief, STEK Den Haag en de Church of Our Savior herdachten we de tienduizenden vluchtelingen die zijn omgekomen op weg naar Europa.

In verband met de coronamaatregelen, kon het die dag geen groot evenement zijn. Er kwamen zo’n 25 mensen bijeen in de Duitse Kerk en anderen volgden de herdenking via een livestream.

Onder leiding van Henk Baars van het Haags Vredes Initiatief, kwamen verschillende vluchtelingen aan het woord om hun verhaal te doen, over de omstandigheden in hun land van herkomst, hun vlucht naar Europa en Nederland en hoe ze hier hun plek hebben gevonden. Dit werd afgewisseld met muzikale intermezzo’s, verzorgd door de Afghaanse zanger Ilyas en afgesloten met een voordracht van Fr. Sjaak de Boer.

Indrukwekkende verhalen

Eiman en Sumai, moeder en zoon uit Syrië, vertelden over de oorlog in hun land, over het moeilijke besluit om alles achter te laten en te vertrekken. Omdat dit te gevaarlijk zou zijn, konden zij niet allemaal samen vertrekken en ging de vader van Sumai vooruit. Zijn reis verliep door Libanon en Turkije, via Griekenland naar Nederland.

Herdenking omgekomen vluchtelingenSumai vertelt over zijn ervaringen en draagt zijn gedicht voor.

Sumai vertelde over het moeilijke afscheid van familie en vrienden, met het idee dat zij elkaar mogelijk nooit meer zouden zien. En over zijn moeilijke eerste maanden in Nederland. Inmiddels is hij bezig zijn plek te vinden in Den Haag. Net als zijn vader schrijft hij daar gedichten over. Een van die gedichten droeg hij voor tijdens de herdenking.

-> Lees het gedicht van Sumai

Hamid vertelde over zijn vlucht uit Iran. Over hoe hij van heel jongs af aan leergierig was naar de oorzaken, gevolgen en oplossingen van allerlei maatschappelijke problemen in Iran.

Met deze leergierigheid maakte hij vijanden bij het regime. Omdat zijn veiligheid in gevaar was trok hij over de grens naar Iraaks Koerdistan, waar hij 8 jaar woonde en zijn vrouw leerde kennen.

Toen ook dat gevaarlijk werd, besloten ze naar Nederland te vertrekken, door de bergen via Turkije met hulp van smokkelaars, die niet geven om de levens van vluchtelingen, maar enkel om geld.

Het Turkse leger zat achter ze aan en ze werden beschoten. Uiteindelijk vonden ze een plekje, samen met 40 vluchtelingen, op een bootje naar Griekenland en reisden ze daarna naar Nederland.

Hamid vertelt dat hij zich de angst nog goed kan herinneren. In de dagen van zijn vlucht heeft hij nauwelijks geslapen, altijd in een staat van alertheid, bang om opgepakt en teruggestuurd te worden. In Nederland zijn zowel Hamid als zijn vrouw nu bezig met het volgen van een opleiding.

Om de tienduizenden slachtoffers in de Middellandse Zee te herdenken stond Lizebeth Melse, coördinator van het Wereldhuis van STEK Den Haag, stil bij de lange lijst van namen die lag uitgerold over het middenpad van de kerk – te lang om helemaal uit te rollen en alle namen te laten zien.

Ze wees ook op de quotes van vluchtelingen die aan de zijkant waren opgehangen en las korte verhalen voor over omgekomen vrouwen, mannen en kinderen, waar ze vandaan kwamen, wanneer ze op de boot gestapt waren en in het koude water omgekomen. Schokkende verhalen, die heel dichtbij kwamen.

Perzische minnemystiek

Ilyas Nadjafi, een student aan het conservatorium in Rotterdam, droeg tussen de verhalen door muzikale gedichten voor van twee Perzische dichters. De gedichten richtten zich op de liefde als universele boodschap. Ilyas legde het zelf uit als ‘gedichten over de liefde, op de manier dat je alles en iedereen accepteert en waardeert. Je maakt geen onderscheid waar iemand vandaan komt, tussen iemand die gelooft of niet. Je ziet iedereen als de schepping en de liefde zelf; zo ga je met iedereen en alles om.

Herdenking omgekomen vluchtelingenIlyas Nadjafi.

Tijd voor een nieuw plan B

Fr. Sjaak de Boer sloot de herdenking af met een inspirerende voordracht over de beschermende rol die zowel politiek als religie horen te hebben, dat ons ook beloven maar zeker niet altijd waarmaken. Dan is het juist de gemeenschap, wij zelf, die klaar moet staan om als warme deken voor vluchtelingen.

Het plan B wat er nu ligt, met bed-bad-brood is niet voldoende: er is ook nood aan een tweede plan B, namelijk van belonging en befriending. Hij riep op tot een nationaal monument voor de vergeten vluchteling, net als voor de onbekende soldaat. Een plek waar we kunnen treuren, elkaar troosten en steunen. En om allen die op de vlucht sloegen te herinneren.

Fr. Sjaak de Boer.

Fr. Sjaak de Boer sloot zijn voordracht af met een minuut stilte voor iedere vluchteling die is omgekomen, ongeacht politieke voorkeur, ongeacht religieuze voorkeur. Want als het over liefde gaat, maakt het niet uit welke achtergrond je hebt of bij wie je hoort. Het belangrijkste is dat zij niet vergeten worden.

Na afloop van de herdenking liep een kleine afvaardiging van de deelnemers, gewikkeld in thermische dekens (zoals vluchtelingen vaak worden ontvangen bij aankomst op het vaste land) en op gepaste afstand, naar de Hofvijver om daar bloemen te werpen ter nagedachtenis van hen die zijn omgekomen op weg naar Europa.

-> Kijk de herdenking terug op YouTube