blog Peter Oomen

Toon alle blogs

Zo moeilijk is het niet: noodhulp en ontwikkelingshulp combineren

In Upper Nile State in Zuid-Soedan weet je het maar nooit. Gaat het regeringsleger de West Bank van de Nijl veroveren zodat de Chinezen aan de oostkant rustig de olie uit de grond kunnen halen. Of zullen de Shilluk-rebellen hun greep op die West Bank uitbreiden en zelfs de rivier oversteken. Zij beschouwen het als hun land en willen meeprofiteren van de olieopbrengsten.

Het is al jaren stuivertje wisselen. Voor duurzame internationale samenwerking is dat een lastige situatie. We zijn onpartijdig, dat staat buiten kijf. Maar we kampen met een andere tweestrijd; die tussen noodhulp verschaffen of duurzame ontwikkeling realiseren.

Soms is het rustig. Dan pakken we na een ramp snel de draad op om dorpen te leren overstromingen tegen te gaan, landbouwtechnieken te verbeteren en hun productie op te voeren, zodat inwoners er mee kunnen verdienen op de regionale markt. Dan weer laait het conflict tussen regering en rebellen op en stromen de kampen en de dorpen vol met vluchtelingen.

Noodhulpdonoren zeggen dan: “Die landbouwontwikkeling duurt veel te lang. We moeten binnen een jaar of soms zelfs zes maanden kunnen aantonen hoeveel mensen wij van voedsel en veilig drinkwater hebben voorzien. Graag snel vluchtelingen registreren en te eten geven.”

Duurzame ontwikkelingsdonoren zeggen: “Als de doelgroep van je programma zich gaat verplaatsen omdat dorpen worden platgebrand of overspoeld raken door vluchtelingen, dan kunnen die boeren nooit hun productie opvoeren, en al helemaal geen handel drijven op de markt. Sterker nog, zij zullen zich ook aanmelden voor voedselpakketten. Bedenk wat of stop ermee!”

Wie krijg je zover om op het land te werken als straks de oogst misschien wordt opgeëist door hongerige militairen?

Cordaid heeft daar wat op gevonden. Met de opbrengsten van de laatste Giro555-actie leveren we onder andere veilig drinkwater en voedselhulp aan kwetsbare groepen in semi-stabiele dorpen met vluchtelingenpopulaties. Hun familieleden helpen, tegen sobere betaling, mee om op overstromingsgevoelige plekken dijken aan te leggen. Ook planten ze sterk wortelende, vruchtdragende bomen en maken ze landbouwgrond geschikt voor irrigatie en bewerking. Ze doen dat samen met de dorpelingen die ook voor dit werk betaald worden.

Vloeken in de kerk

Dat laatste is vloeken in de kerk van de duurzame ontwikkeling. Onbetaald werk, als eigen bijdrage, garandeert immers ‘ownership’ en dat is duurzaam. Maar wie, en hier gaat het om, krijg je zover om op het land te werken als straks de oogst misschien wordt opgeëist door hongerige militairen? Je kunt dan beter in de rij gaan staan voor de voedselpakketten.

Doordat we ze betalen voor dit werk, kunnen ze hun familie voeden. Dat is al een hele zorg minder. Betalingen zijn sober, in de vorm van bonnen. We kunnen volgen waar die aan worden uitgegeven als de marktverkopers ze, na inwisseling, bij ons inleveren voor geld. Zo stimuleren we ook de lokale markten. Na deze overigens eerst te hebben onderzocht op volumes en kwaliteit van de voedselproducten.

Ontwikkelingshulp – ook voor vluchtelingen

De vluchtelingen nemen daarbij deel aan de landbouwtrainingen die met ontwikkelingsgelden worden gefinancierd. Ze hopen terug te keren met de vaardigheden om in hun dorpen straks de eigen landbouwproductie op te voeren. We geven hen ook landbouwgereedschap en zaden van de lokale markt, voor zover die voor handen zijn.

Noodhulp is belangrijk, maar als mensen er te lang gebruik van maken dan versterkt dat hun afhankelijkheid, hun zelfbeeld en hun cultuur.

Verder kiezen we locaties die niet te ver van de grens met Soedan liggen. We ontdekten dat er nog een levendige handel is met het land, waarvan het juk in 2011 werd afgeworpen. Zo kan straks de verhoogde productie een afzet vinden op een regionale markt. Zo creëren we ook handelsbevordering en economische duurzaamheid.

Creatief antwoord

Zo moeilijk is het dus niet. Als donoren tenminste flexibel kunnen omgaan met werkplannen, budgetten en rapportages. En dat willen ze wel. Nu hopen dat de militairen, van de regering of de oppositie de boel niet verstoren. Maar als dat gebeurt, dan is daar ook wel weer een creatief antwoord op te vinden.

Met ontwikkelingsgeld verschaffen we dus ook vluchtelingen hoop op een menswaardige toekomst. Noodhulp is belangrijk, maar als mensen er te lang gebruik van maken dan versterkt dat hun afhankelijkheid, hun zelfbeeld en hun cultuur. Daar moet je dus zo snel mogelijk vanaf!

+ Plaats als eerste een reactie