Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
School in Noord-Irak
Onderwijs

Weer naar school in Noord-Irak

Onlangs opende een derde school in Noord-Irak met steun van Cordaid haar deuren. Net als de vorige twee in een gebied dat twee jaar door IS was bezet. Hoe een dorp langzaam weer opstaat uit de dood.

De schoolbel gaat, pauze! Jongens en meiden lopen de klas uit en vermaken zich op het schoolplein en in de net geverfde wandelgangen. Een kwartier later buigen ze zich weer over hun boeken. Niks bijzonders zou je zeggen. Maar dit is Wardek, kort geleden nog een spookdorp, waar IS niets heel liet voor ze in april vorig jaar de aftocht moesten blazen. Elke gewone schooldag is hier een overwinning op de waanzin van oorlog.


IS heeft in vele Noord-Iraakse dorpen een spoor van vernieling achtergelaten. Foto: Frank van Lierde / Cordaid

Genoeg om weer iets op te bouwen

Als een kind zo blij is de schooldirecteur met het gerenoveerde gebouw. “Kort geleden zag je hier nog de raketinslagen, meters groot. We hadden geen elektriciteit, geen ramen, geen deuren, geen banken of stoelen. Lokalen lagen bezaaid met rotzooi. En moet je nu kijken. Een prachtige plek. Een deel van de 300 leerlingen die we hadden is terug en ook 7 van de 20 leerkrachten. Genoeg om weer een school te kunnen zijn en weer iets op te bouwen.”

“Dat ze al onze fotoalbums hebben vernietigd, dat vind ik nog het ergste.”

Waffa, 14-jarige scholier in Wardek

Op de vlucht

Toen IS Wardek naderde, in augustus 2014, was het redden wie zich redden kon. Ook de nu 14-jarige Waffa sloeg met haar familie op de vlucht. “Het was verschrikkelijk. Alles lieten we achter”, vertelt ze. Haar vader en opa probeerden met andere mannen van het dorp nog weerstand te bieden met stokoude vuurwapens. Tevergeefs. “Gelukkig konden we de Kalak rivier oversteken waar het veilig was. We trokken in bij een oom.”

School in Noord-Irak
De 14-jarige Waffa (links) druk aan het leren in de gerenoveerde school. Foto: Frank van Lierde / Cordaid

Plots zijn ze van huis en haard verdreven, net als drie miljoen anderen in Iraaks Koerdistan. “Om te overleven verkocht ik alles wat ik nog had”, legt Waffa’s vader uit. “Onze auto en ook het beetje goud dat we in onze vlucht hadden kunnen meenemen. Dat was ons spaargeld.”

De zwarte vlag van IS

Twee jaar lang bezetten  IS strijders de huizen van Wardek en andere dorpen. Ze hijsen er hun zwarte vlag. Ze verschansen zich tegen de Koerdische strijdkrachten (de Peshmerga) die terugslaan, graven loopgraven, werpen wallen op, leggen mijnen. Geen huis in Wardek blijft onbeschadigd.

Honderden Koerdische soldaten sneuvelen bij de strijd om dit gebied, dat uiteindelijk in april vorig jaar op IS wordt heroverd. Tien maanden later pas is het veilig genoeg en keren de eerste families terug naar een apocalyptisch niemandsland.

Een huis vol kogelgaten

Ook Waffa, haar ouders, zus en broertjes keren terug. Ze hebben geluk, hun huis staat overeind. Grote kogelgaten worden opgevuld, muren worden gestut. En IS graffiti (‘een zee van bloed zal vloeien tussen jullie en ons’) poetsen ze weg. Inboedel en persoonlijke spullen zijn ze kwijt. “Dat ze al onze fotoalbums hebben vernietigd, dat vind ik nog het ergste”, zegt Waffa.

Waffa en haar familie voor een muur met opgevulde kogelgaten. Foto: Frank van Lierde / Cordaid

In rap tempo aan de slag

Cordaid gaat als één van de eerste hulporganisaties in het net heroverde gebied aan de slag, met geld van Nederlandse donateurs. Dyar Khoshnaw, één van de Koerdische hulpverleners van het Cordaid-team in Irak: “Cruciaal was dat kinderen naar school konden gaan, anders keren families niet terug. Daarom hebben we lokale timmerlieden, metselaars, elektriciens, slotenmakers, schilders en een schoonmaakbedrijf betaald om de school in snel tempo te renoveren. Intussen deelden we ook schoon drinkwater uit aan terugkerende gezinnen en voedselvoorraden. En mensen wisten dat we de door IS vernietigde drinkwaterintallaties bij de Kalak rivier zouden gaan herstellen.”

Bewoners keren terug

Die aanpak werkt. In een paar maanden tijd stijgt het aantal teruggekeerde families tot 380. Meer dan de helft van de bewoners is terug.

Maar niet iedereen zal terugkomen. Sommigen hebben de oorlog niet overleefd. Anderen zijn naar het buitenland gevlucht. Weer andere ouders wachten liever tot hun kinderen het schooljaar afmaken in dat deel van Koerdistan waar ze heen waren gevlucht. Zeker hun dochters willen ze niet op kamers achterlaten.

“Je bouwt niet alleen een gebouw, je bouwt aan een samenleving.”

Piet Spaarman, directeur van het Cordaid-team in Noord-Irak

‘Wij leraren zijn milder geworden’

Maar feit is dat Wardek als dorp weer bestaat. Heel voorzichtig richt de gemeenschap zich weer op. Twee weken geleden opende de school van Wardek officieel de deuren. Twee weken alweer gaan Waffa en haar medescholieren ‘s ochtends naar hun eigen school. Een handvol leraren draait overuren en is zwaar onderbetaald. Iedereen is getekend door oorlog, de leerlingen misschien nog het meest. Najib, de leraar Engels die zelf een broer verloor in de oorlog, ziet het aan ze: “Hun niveau is gezakt. Ze zijn schichtiger, verwarder, sneller afgeleid. En wij leraren zijn milder voor ze. ‘Geef niet op, geef niet op’, dat geven we ze mee, hoeveel fouten ze ook maken.”

Bouwen aan vertrouwen

Uiteindelijk gaat het om meer dan muren en verf. Piet Spaarman, directeur van het Cordaid-team in Noord-Irak zegt het zo: “Je bouwt niet alleen een gebouw, je bouwt aan een samenleving. Dat gebouw is een vertrekpunt voor meer samenhang en vertrouwen in dit land vol achterdocht en godsdiensttegenstellingen tussen Koerden en Iraki’s, christenen, moslims en yezidi’s, tussen soennieten en sjiieten. De jongeren die hier nu weer naar school gaan zijn degenen die dat voor mekaar moeten gaan krijgen. We praten ook op hoog niveau met de overheid hier om in de curricula meer aandacht te besteden aan verzoening en interreligieuze waarden.”

Help ons om een vierde school op te knappen

Drie scholen in Koerdistan hebben de afgelopen maanden met steun van Cordaid hun deuren weer geopend, twee in Qayyarah, één in Wardek. Met uw steun komt daar een vierde bij, in het dorp Ibrahim Khalil.

 


Help kinderen in conflictgebieden aan onderwijs

Doneer nu

Ontwikkelingshulp projecten

Gezondheidszorg in Irak
Gezondheidszorg Irak

Gezondheidszorg in Irak voor gevluchte Yezidi bevolking

Wat gebeurt er als 5500 ontheemden neerstrijken in een dorp van 1500 bewoners? Het gebeurde in Seje, een dorp in het noorden van Koerdistan. De gezondheidszorg kan de toestroom van Yezidi's die vluchtten voor IS…

Alle projecten