Sla het menu over en ga direct naar de content van deze pagina. Sla het menu over en ga direct naar zoeken.
Cordaid EN
Cordaid

Afghaanse vluchtelingen in het nauw

Afghanistan is onveiliger dan het in jaren is geweest. Toch stuurt Pakistan juist nu elke dag duizenden gevluchte Afghanen terug naar hun land. Ook de EU heeft het plan opgevat om duizenden Afghaanse vluchtelingen, zelfs onbegeleide kinderen, terug te sturen. Voor gestrande families aan de Afghaanse grens met Pakistan is Cordaid begonnen met een innovatief noodhulpproject.

Zo’n 1,5 miljoen Afghaanse vluchtelingen wil Pakistan voor 31 december het land uitzetten. Velen van hen zijn indertijd voor de Taliban en eerder voor de Russen op de vlucht geslagen en zitten al decennia in Pakistan. Wie onder de 30 is kent Afghanistan amper. Nu worden ze terug gestuurd naar een land waar de Taliban weer in opmars zijn.

380 kwetsbare gezinnen die gevlucht zijn kunnen dankzij ons een half jaar fatsoenlijk wonen.

Marten Treffers, Shelter expert Cordaid

Steden barsten uit hun voegen door teruggestuurde vluchtelingen

Marten Treffers, shelter expert van Cordaid was in Afghanistan om er te kijken wat we voor deze vluchtende families kunnen doen. “Wie geregistreerd is als vluchteling krijgt nog 400 dollar van de UNHCR, wie geen papieren heeft zelfs dat niet. Ze komen in een arm en extreem gevaarlijk land waar ze amper nog connecties hebben. Steden als Jalalabad, dicht bij de grens, barsten onder de druk van deze migratiestroom. Duizenden families die geen huur kunnen betalen en geen familie hebben om bij in te trekken, wonen onder stukken zeil in tuinen en parken.”

Een half jaar huur

Nu de winter eraan komt – die extreem koud kan zijn in Afghanistan – wil Cordaid de meest kwetsbare gezinnen helpen om in ieder geval de komende zes maanden te overleven. Daarvoor hebben we een proefproject gestart met 380 gezinnen in Jalalabad. Treffers: “Voor ongeveer 1000 euro stellen we een vluchtelingengezin in staat om een half jaar de huur te betalen van een fatsoenlijke woning, voedsel en water te kopen, maar ook keukengerei, een fornuis, dekens. Het gaat om extra kwetsbare gezinnen: families met veel kinderen, of zonder vader of moeder, zelfs zonder ouders, met zieken of gehandicapte gezinsleden. Op langere termijn willen we met andere partijen semi-permanente of permanente woningen helpen bouwen. Daarvoor zijn we op zoek naar fondsen. ”

Het is voor het eerst dat een dergelijk multi purpose cash program wordt uitgevoerd in Afghanistan. Treffers: “Gezinnen bepalen zelf hoe ze het geld besteden. Ervaring in andere landen leert dat dit goed werkt. Juist wie in hoge nood verkeert, besteedt het geld doorgaans goed. We monitoren het natuurlijk wel.”

Deze hulp heeft naast de directe steun aan families nog meer voordelen:

  • Je maakt gebruik van de lokale (huizen)markt;
  • Je biedt meer aan dan een tentenkamp, wat zeker in de winter een voordeel is;
  • Gevluchte families gaan zelf over de besteding, wat hun waardigheidsgevoel versterkt.

Vreemdeling in eigen land

Veel teruggestuurde Afghanen kennen het land nauwelijks. Daarom organiseren we voor deze gezinnen ook bijeenkomsten die je inburgeringscursussen zou kunnen noemen. Treffers: “Met onze partnerorganisaties geven we hen een snelcursus over hoe zaken werken in Afghanistan, bijvoorbeeld het onderwijssysteem, de gezondheidszorg maar ook hoe je juridische hulp kunt inschakelen.”

Europese vluchtelingendeal met Afghanistan

Cordaid’s hulp komt op een moment dat ook de EU een overeenkomst heeft gesloten om Afghaanse vluchtelingen die het afgelopen jaar naar Europa zijn gevlucht terug te sturen. Uit gelekte memo’s blijkt dat de EU dreigt te snoeien in toegezegde ontwikkelingshulp voor Afghanistan als het land niet akkoord gaat zo’n 80.000 Afghanen die het afgelopen jaar naar Europa zijn gevlucht op te nemen. De overeenkomst baart Nederlandse NGO’s waaronder ook Cordaid grote zorgen.

Europa doet er beter aan gedwongen deportaties van honderdduizenden – zoals nu vanuit Pakistan – te helpen voorkomen, in plaats van zelf olie op het vuur te gooien.

Paul van den Berg, politiek adviseur Cordaid

Marchanderen met ontwikkelingsgeld

Politiek adviseur Paul van den Berg: “Afghanistan is in oorlog en er zijn in 2016 meer burgerdoden gevallen dan ooit. Het reisadvies van de Nederlandse overheid is niet voor niets donkerrood. Bovendien komt de winter eraan. Nu vluchtelingen vanuit Europa terugsturen is flagrant in strijd met het internationale rechtsprincipe van non refoulement, dat stelt dat je mensen niet mag terugsturen naar de plek waar ze gevaar lopen en van waar ze gevlucht zijn. De vluchtelingendeal tussen de EU en de Afghaanse overheid is ook nog eens gesloten zonder inspraak van het Europees parlement. En dat er gemarchandeerd wordt met ontwikkelingsgeld om deze vluchtelingendeal af te sluiten is helemaal verwerpelijk. Europa doet er beter aan gedwongen deportaties van honderdduizenden – zoals nu vanuit Pakistan – te helpen voorkomen, in plaats van zelf olie op het vuur te gooien door mensen die gevaar lopen terug te sturen.”

Debat in Europees Parlement

Vandaag wordt Frans Timmermans, Vice-Voorzitter van de Europese Commissie, over de deal met Afghanistan door het Europees Parlement aan de tand gevoeld. Van den Berg: “Ik hoop op een stevig debat. Terwijl Cordaid, de UNHCR en andere organisaties doen wat ze kunnen voor uitgezette families, moet er dringend op het hoogste politieke niveau worden gehandeld om verdere destabilisering van Afghanistan te voorkomen.”

1 miljoen Afghanen ontheemd

Tussen januari en eind oktober zijn er meer dan 560.000 Afghanen teruggekeerd of gedeporteerd uit Pakistan en Iran. (Bron: IOM)

Dat aantal komt bovenop de meer dan 400.000 Afghanen die al door het conflict in eigen land waren ontheemd. (Bron: OCHA)