De oorlog in Syrië… die is toch voorbij? Veel mensen in het Westen denken dat sinds de val van het Assad-regime eind 2024, het land klaar is voor de wederopbouw. Helaas is de werkelijkheid minder rooskleurig. De adjunct-directeur van GOPA-DERD, Cordaids belangrijkste partner in Syrië, vertelt over gruweldaden die buiten het oog van de wereld plaatsvinden, een falende infrastructuur en waarom we onze aandacht bij de situatie in het land moeten houden.

Sara Savva groeide op in Griekenland en Cyprus, maar haar familiewortels reiken tot in het Midden-Oosten. Ze ging in 2016 in Damascus aan de slag bij GOPA-DERD, de humanitaire tak van de Grieks-orthodoxe Kerk, en onderdeel van de ACT Alliance: een wereldwijd netwerk van meer dan 145 protestantse en orthodoxe humanitaire organisaties.

GOPA-DERD is momenteel de grootste religieuwe hulporganisatie die actief is in Syrië, met meer dan 1.100 medewerkers en 58 sociale centra verspreid over het land.

‘Tussen 2016 en 2018 waren er overal in het land bombardementen en beschietingen, ook in Damascus,’ vertelt ze. Toch liet Savva zich daar niet door afschrikken. ‘Ik kom uit een religieus gezin en wilde heel graag bij GOPA-DERD werken en de kerk dienen.’

De val van het regime bracht wat zij een ‘ademteug van vrijheid’ noemt. Maar echte stabiliteit bracht het niet. ‘Na 60 jaar autoritair bewind is een nieuw Syrië niet zomaar een kwestie van op een knop drukken,’ zegt ze.

Geweld blijft onder de radar

Veel van wat na de bevrijding volgde, is verborgen gebleven voor de internationale gemeenschap. Gewapende facties die vroeger verbonden waren aan groeperingen zoals Al-Nusra trokken de kuststreek in en begonnen wraakacties tegen mensen die zij verdenken van banden met het oude regime.

Daarna verspreidde het geweld zich naar het zuiden, naar As-Suwayda. Daar zorgden gevechten tussen regeringstroepen en verschillende minderheden voor massale ontheemding en verwoeste huizen en essentiële infrastructuur, zoals waterbronnen.

Ziekenhuizen raakten door hun voorraden heen en supermarkten werden leeggeroofd. Savva kreeg de tragische gebeurtenissen mee via beelden die circuleerden op sociale media. ‘Mensen begonnen erover te praten op het werk. Ik opende mijn telefoon en dacht: mijn god, had ik dit maar niet gezien.’

Ze maakt zich zorgen over het feit dat deze gebeurtenissen nauwelijks worden gedocumenteerd. ‘Ik zie gerichte moorden, ontvoeringen, aanslagen en wraakacties. Het wordt óf helemaal niet gerapporteerd, óf pas heel laat, zelfs binnen de humanitaire sector. En als het de westerse wereld al bereikt, dan via de persoonlijke accounts van individuele activisten. Veel mensen in het Midden-Oosten lijden in stilte.’

Vijftien miljoen mensen in nood

Het meest recente project van GOPA-DERD en Cordaid richtte zich op de bevolking van As-Suwayda, waar voedselpakketten en hygiënekits werden uitgedeeld. Deze maand start er een nieuw initiatief in Dweil’a, een buitenwijk van Damascus, waar de organisatie al jaren onderdak biedt aan ontheemden uit heel Syrië.

De nood in het hele land blijft enorm, zegt Savva. ‘Er zijn ongeveer 15,5 miljoen mensen in nood. Meer dan 95 procent van de Syriërs leeft onder de armoedegrens. Stroom is soms maar een halfuur per vijf à zes uur beschikbaar. En begin 2026 stegen de elektriciteitsrekeningen met zo’n 600 procent.’

Volgens Savva is de desillusie onder de Syrische bevolking erg groot. ‘Toen Syrië bevrijd werd, leefden mensen op. Ze kregen hoop en dachten dat het binnen een paar maanden beter zou gaan. Dat was niet meer dan een droom.’

Wat het Westen niet goed begrijpt

‘Voor de internationale gemeenschap leek het genoeg om een nieuwe president te installeren’, vervolgt Savva. ‘Een paar foto’s maken, handen schudden: dat was het makkelijke deel. Maar een land dat niet alleen veertien jaar oorlog, maar ook zestig jaar streng autoritarisme achter de rug heeft, wordt niet zomaar het nieuwe Zwitserland van het Midden-Oosten.’

Syrië heeft steun nodig. Er is geen functionerende rechtspraak en nauwelijks een echte veiligheidsdienst. De gewapende facties die zich bij het nieuwe leiderschap aansloten, fungeren nu feitelijk als veiligheidsdiensten, hoewel sommigen van hen ook weer botsen met de overheid.

GOPA-DERD heeft een bijzondere positie: als organisatie die opereert onder de juridische paraplu van de kerk, hoeft ze zich niet apart te registreren. In juli 2025 bevestigde de nieuwe regering dit officieel via een decreet. Sindsdien zijn de werkzaamheden zonder onderbreking doorgegaan.

Savva’s boodschap aan de buitenwereld is helder. ‘Als je wilt dat vluchtelingen terugkeren naar Syrië, of dat ontheemden worden geholpen, begin dan met het land te zien zoals het werkelijk is. De internationale gemeenschap kan sneller handelen en levens redden. Als ik optimistisch ben: Syrië heeft nog minstens tien jaar nodig om te herstellen.’