‘Ik ga nooit meer weg’: hoe slimme landbouw levens verandert in Ethiopië
Jaren van droogte, uitgeputte bodems en een ruig landschap, maakten landbouw in het Argoba-district in Ethiopië steeds moeilijker. Lokale conflicten zorgden voor nog meer problemen. Voor veel jongeren leek migratie de enige uitweg, ondanks gevaarlijke reizen naar landen als Saoedi-Arabië en Djibouti. Nu is er een alternatief.
Bekijk in deze video (5 min; Engels ondertiteld) hoe klimaatslimme landbouw voor voorspoed zorgt Ethiopie.
Gevaarlijke reizen en harde realiteit
Mohammed Endris (33) herinnert zich zijn tocht naar Saoedi-Arabië nog goed. “We liepen een hele maand door de woestijn. Bij de grens openden de bewakers het vuur; sommige van mijn vrienden kwamen om,” vertelt hij zacht. Degenen die het overleefden, vonden weinig rust: “De politie zat ons constant achterna. We werden niet als mensen behandeld.”
Ook Jamal Ahmed Ali (33) woonde drie jaar illegaal in Saoedi-Arabië. “We waren echt helemaal alleen in de woestijn. Als je ziek werd, hielp niemand je. Als je naar de stad ging, arresteerde de politie je. Ik zou niemand aanraden om te migreren.”
Wachten in angst
Duizenden ouders in Argoba hebben de afgelopen jaren in angst en onzekerheid gewacht op de terugkeer van hun zonen en dochters. Ahmed Hassan zag zijn zoon Mohammed vertrekken om werk te zoeken in een verderop gelegen Ethiopische regio. ‘Gescheiden zijn van je familie doet enorm veel pijn,’ vertelt hij.
Het zijn niet alleen jonge mannen die zich gedwongen voelen om alles achter te laten. Zahara Dawud (35) werkte in Djibouti als huishoudelijke hulp. ‘We reisden dagenlang te voet. Soms hadden we geen water meer’, vertelt ze. Gelukkig vond Zahara uiteindelijk een prettige werkgever, maar de ervaring heeft diepe sporen nagelaten.
Landbouw als alternatief
In Medina, de grootste stad van het Argoba-district, coördineert Teklebirhan Hailu Beyene het Cordaid-project. ‘Droogte, conflicten, dierziekten en de aantasting van natuurlijke hulpbronnen maken overleven hier moeilijk. Daarom vertrokken zoveel jongeren,’ legt hij uit.
Teklebirhan begon met een simpele observatie: de gemeenschap beschikte over stukken land, een bevolking die dolgraag wilde werken en grond dat vruchtbaar gemaakt kon worden. Er was echter één groot probleem: de toegang tot water.
‘Daarom is irrigatie het belangrijkste onderdeel van ons werk hier’, vertelt Teklebirhan. ‘Door water uit hoger gelegen gebieden via leidingen naar beneden te laten stromen, komt het nu rechtstreeks bij de huizen en akkers in de vallei. Het systeem werkt op zwaartekracht, dus zonder brandstof of hoge kosten. Bovendien gaat er weinig water verloren en is het makkelijk te onderhouden.’ Het effect was direct zichtbaar. Vanaf de omringende heuvels zijn nu in de verder kurkdroge vallei tientallen groene vlakken te zien. Inmiddels kunnen de boeren op deze akkers vaak meerdere keren per jaar oogsten.
Nieuw perspectief
De boeren kregen zaden die beter tegen droogte kunnen en leerden over slimme, landbouwmethodes die de biodiversiteit bevorderen. Zoals het planten van bepaalde boomsoorten tussen de gewassen en het werken zonder kunstmest en pesticiden. Daarnaast zorgen speciale bewaarzakken ervoor dat de oogst minder snel bederft, zodat families hun oogst kunnen verkopen wanneer de prijzen het gunstigst zijn.
Ook de veehouderij is efficiënter en lucratiever geworden. Dieren krijgen betere zorg, er is meer veevoer beschikbaar en de graaslanden zijn hersteld. Daarnaast zijn boeren getraind in nieuwe activiteiten en verdienmogelijkheden, zoals het houden van kippen of bijen. Via zelf opgerichte verenigingen kunnen de boeren leningen krijgen om te investeren en hun bedrijf te laten groeien.
Een keerpunt
Toen Jamal na zijn deportatie uit Saudi-Arabië terugkeerde naar zijn geboortegrond, was er veel veranderd. ‘Het irrigatiesysteem was nieuw voor mij’, vertelt hij. ‘Maar ik ben meteen aan de slag gegaan. Ik ben uien en tomaten gaan verbouwen en heb het irrigatienetwerk steeds verder uitgebreid. Vroeger oogstten we één keer per jaar. Nu twee of zelfs drie keer!’
Ook voor de familie van Ahmed Hassan bleek het project een belangrijk keerpunt te zijn. Ahmed belde zijn zoon en zei hem dat hij zo snel mogelijk naar huis moest komen. ‘Toen hij terugkwam, vierden we feest’, vertelt hij. ‘Het geeft een groot gevoel van waardigheid als je op je eigen land kunt werken.’
Inmiddels leeft het gezin comfortabel van de landbouw en de veehouderij. ‘Als je vee gezond is, gaat het ook goed met het gezin’, legt Ahmed uit. ‘Voor boeren in Ethiopië is het vee een soort spaarbank. We kunnen nu onze kosten dekken en zelfs een huis bouwen. Dat geeft ons veel vertrouwen in de toekomst.’
Zelfstandigheid
De samenwerking met de vrouwelijke deelnemers aan het project is vooral gericht op economische zelfstandigheid. Dat is in deze conservatieve, islamitische regio niet altijd vanzelfsprekend is. Na haar terugkeer uit Djibouti kreeg Zahara een kleine lening om haar eigen bedrijf te starten. ‘Het gaat goed! Mijn landbouwonderneming is succesvol en winstgevend’, zegt ze enthousiast. ‘Ik heb de lening al terugbetaald en kan alle vijf mijn kinderen naar school sturen. Ook zonder de steun van organisaties als Cordaid kan ik mijn bedrijf nu prima in stand houden en laten groeien.’ Haar advies aan jongeren in Argoba:
‘Als je de kans hebt om op je eigen land te werken, doe het! Dat is zoveel beter dan je familie achter te laten en grote risico’s te nemen om het in een ander land te proberen.’
Vrede en stabiliteit
Conflicten om land en water zorgen steeds opnieuw voor grote onrust in de regio. Daarom biedt het project ook trainingen over conflictpreventie en proberen medewerkers en vrijwilligers te bemiddelen tussen verschillende lokale leiders. Zo hebben gesprekken tussen de Argoba bevolking en hun buurgemeenschappen geholpen het vertrouwen te herstellen.
De resultaten zijn tastbaar. De afgelopen zes jaar hebben meer dan 20.000 mensen deelgenomen aan het project of er op een of andere manier ondersteuning uit gekregen. Boeren oogsten nu tot drie keer per jaar. Jongeren raken veel minder betrokken bij conflicten en vertrekken bijna niet meer uit het gebied. ‘Deze veranderingen maken me ontzettend blij’, zegt Teklebirhan. ‘Het is duidelijk dat de levens van mensen hier zijn verbeterd.’
‘Ik ga nooit meer weg’, zegt Mohammed Endris. Trots toon hij zijn kleurrijke boomgaard, vol rijpe papaja’s, sappige mango’s en felgroene limoenen. Nog even en hij heeft genoeg fruit om te beginnen met de export naar buurlanden. Vastberaden besluit hij: ‘Ik geloof dat ons land zo welvarend kan worden dat anderen juist naar óns toe willen komen.’
