Een dubbele aardbeving die in de nacht van 24 juni het noorden van Venezuela heeft getroffen, heeft meer dan 1.400 mensen het leven gekost. Duizenden families zijn dakloos geraakt en de hulpverlening wordt tot het uiterste op de proef gesteld. Cordaid-partner Caritas Venezuela heeft een landelijk netwerk van vrijwilligers gemobiliseerd om de overlevenden te ondersteunen.

Twee aardbevingen volgden elkaar binnen 39 seconden op, rond 18.04 uur lokale tijd op 24 juni, met een kracht van 7,1 en 7,5 op de schaal van Richter. Beide vonden plaats op een geringe diepte van slechts 10 kilometer, wat de verwoesting in de dichtbevolkte regio van het land verergerde, waaronder de hoofdstad Caracas en de kuststaat La Guaira.

De ramp is de meest verwoestende aardbeving in de moderne geschiedenis van Venezuela. Het gebied ligt op de grens tussen de Caribische en de Zuid-Amerikaanse tektonische platen, die al langer bekendstaan om hun seismische activiteit. Maar het tijdstip – de aardbeving vond plaats tijdens de drukste uren van de dag in woonwijken en winkelgebieden – en de vele oude gebouwen die niet volgens aardbevingsbestendige normen waren gebouwd, maakten de bevolking extra kwetsbaar.

De grootste humanitaire crisis van Latijns-Amerika

De ramp treft een land dat al kampt met een van de langdurigste en grootste humanitaire crises in Latijns-Amerika. Ruim 7,9 miljoen mensen in Venezuela hadden al vóór de aardbeving noodhulp nodig. De extreme inflatie, slechte of afwezige publieke diensten en de wijdverbreide voedselonzekerheid maken het leven van de gemiddelde Venzolaan tot een dagelijkse strijd.

Op 27 juni meldden de autoriteiten 1.430 doden, 3.238 gewonden en 3.142 families die dakloos zijn geraakt. Minstens 383 gebouwen zijn verwoest, meer dan 150 daarvan in La Guaira, terwijl alleen al in Caracas 1.493 infrastructurele werken schade hebben opgelopen.

Caritas Venezuela in actie

De lokale partner van Cordaid, Caritas Venezuela, heeft een landelijk netwerk van inzamelpunten geactiveerd. Hulpteams zijn al actief in de zwaarst getroffen gebieden, waar ze water, hygiënepakketten en noodvoedsel uitdelen en psychosociale steun bieden aan overlevenden en ontheemden die hun toevlucht hebben gezocht in kerken die nog overeind staan.

De organisatie heeft een groot bereik. Al vóór de aardbeving ondersteunde Caritas Venezuela meer dan 60.000 huishoudens in kwetsbare posities in 15 staten, via projecten voor voedsel, inkomen, veilig drinkwater en psychosociale zorg. De organisatie telt zo’n 30.000 vrijwilligers en is aanwezig in afgelegen gemeenschappen die voor officiële hulpdiensten vaak moeilijk te bereiken zijn.

De eerste 72 uur zijn cruciaal voor het vinden van overlevenden die nog onder het puin vastzitten. Volgens de organisatie hebben zoek- en reddingsacties, puinruiming en spoedeisende medische zorg de hoogste prioriteit, naast bouwkundige inspecties om te bepalen welke gebouwen nog veilig zijn om in te wonen.

Onderdak, essentiële goederen en psychosociale zorg

Naast de directe noodhulp ziet Caritas een groeiende behoefte aan onderdak die naar verwachting maandenlang zal aanhouden, omdat veel beschadigde gebouwen nooit meer bewoonbaar zullen zijn.

Flessenwater, waterzuiveringstabletten en houdbare voedingsmiddelen blijven schaars, net als medicijnen en hygiënepakketten voor ontheemde families die nu verblijven in kerken, scholen en stadions die zijn omgebouwd tot tijdelijke opvang.

De organisatie waarschuwt ook voor een opkomende geestelijke gezondheidscrisis, nu overlevenden worden geconfronteerd met het trauma van het verlies van hun huis en hun geliefden. Er is daarbij specifieke zorg voor kinderen die van hun familie zijn gescheiden, ouderen, mensen met een beperking en zwangere vrouwen.

In de komende weken wil Caritas Venezuela de stap zetten van noodhulp naar een breder en langdurig herstelprogramma, zoals huisvesting en het herstel van het levensonderhoud voor mensen die alles hebben verloren.

Voor nu blijft de focus echter op de eerste noodhulp: overlevenden vinden, gewonden behandelen en schoon water, voedsel en onderdak bieden aan families die van het ene op het andere moment alles zijn kwijtgeraakt.